Rogalski Alfred (1923–1944?), pisarz. Ur. 14 VIII w Chorzelach na Mazowszu, był synem Franciszka i Marcjanny z Piekaczów.
Od r. 1927 R. mieszkał w Rawiczu, gdzie jego rodzice prowadzili niewielki sklep (Andrzej Szczypiorski podaje, że ojciec R-ego był urzędnikiem komunalnym). W tym mieście ukończył R. szkołę powszechną i w r. 1939 czwartą klasę gimnazjum, zdając tzw. «małą maturę». Po wybuchu wojny, uciekając przed Niemcami, dotarł do Bugu, potem wrócił do Rawicza. Wysiedlony stąd z rodzicami w r. 1940 do Generalnego Gubernatorstwa, osiadł z nimi ostatecznie latem t. r. w Warszawie. Żył tu w bardzo ciężkich warunkach materialnych, utrzymywał się wraz z rodzicami ze sprzedaży wyrabianych domowym sposobem papierosów. Brał udział w organizowanych przez Stefana Otwinowskiego konspiracyjnych zebraniach literackich, opiekował się nim Stanisław Dygat i on to prawdopodobnie skontaktował R-ego z Zofią Nałkowską; pierwsza o nim wzmianka w „Dziennikach” pisarki pojawiła się 26 IX 1940, odnotowała wówczas «nagły wybuch wartości w „próbach literackich” tego chłopięcia, po którym nic właściwie sobie nie obiecywałam». Odtąd bywał u niej często, «szukając książek […] i rozmowy», pozostawał pod jej osobistym urokiem. Ona widziała w nim «nadnaturalną, dziecinną inteligencję», człowieka «płonącego od myśli, ciekawego w każdej swej reakcji, doskonałego w rozmowie». W końcu r. 1940 R. zaprzyjaźnił się z początkującymi pisarzami A. Szczypiorskim i Janem Górskim. Szybko dojrzewał intelektualnie, szukając w literaturze i sztuce ucieczki od wojennej i politycznej rzeczywistości. Z początkiem r. 1943 poznał Adama Mauersbergera, z jego inicjatywy zainteresował się R-m Zbigniew Mitzner, który gromadził wówczas, celem wydania po wojnie, rękopisy literackie i in., wypłacając autorom honoraria. Mauersberger wprowadził również R-ego na zebrania literackie odbywające się w mieszkaniu Marii Morawskiej, wdowy po Kazimierzu, przy ul. Czackiego, w których uczestniczyli najwybitniejsi pisarze okupacyjnej Warszawy. Wiosną 1944 R. czytał tu fragmenty nabytej przez Mitznera swojej książki Daleka Północ. Pisał ją prawie dwa lata. Był to utwór o charakterze zarazem autobiograficznym i eseistycznym. Autor podzielił go na dwa tomy – pierwszy zawarł wrażenia i refleksje związane z Warszawą i wojną, drugi – z Rawiczem, «choć nie podobna właściwie w tej osobliwej prozie poszukiwać jakiejś miedzy, oddzielającej miejsca i czas zdarzeń. Wszystko jest tu skłębione, niejasne, namiętne… […] Śmierć jest tu nieustannie obecna, dotyczy zarówno ludzi jak rzeczy» (Szczypiorski). Późną wiosną 1944 R. zaczął pisać swoją drugą książkę, której początek czytał z końcem lipca t. r. Górskiemu i Szczypiorskiemu. Była to, być może, wspomniana przez Lesława M. Bartelskiego zaginiona powieść pt. Drogi i gwiazdy (matka pisarza zapamiętała, że syn, oprócz Dalekiej Północy, «pisał jeszcze dwie jakieś inne powieści»).
Wybuch powstania zastał R-ego na Starym Mieście, nie wiadomo, czy brał udział w walkach, po zajęciu dzielnicy przez Niemców przebywał jakiś czas w obozie w Pruszkowie, skąd został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Mauthausen. Zmarł tam 31 XII 1944 (wg adnotacji w księdze chrztów parafii w Chorzelach; wg relacji matki z r. 1973 – umarł prawdopodobnie w obozie koncentracyjnym w Gusen niedługo przed zakończeniem wojny).
Daleką Północ, której maszynopis odnaleziono u schyłku lat sześćdziesiątach w pośmiertnych papierach Z. Mitznera, ogłoszono dopiero w r. 1972 (W.) ze wspomnieniem o R-m pióra A. Szczypiorskiego. Zatarły się już wówczas jej nowatorskie znamiona, nabrała natomiast wartości dokumentu.
Pol. Bibliogr. Liter. za l. 1970, 1972–4; Bartelski L. M., Polscy pisarze współcześni, W. 1977; – Bajerowicz M., [recenzja Dalekiej Północy], „Kron. Wpol.” 1974 nr 1 s. 210–13; tenże, Z Rawicza na Daleką Północ, „Głos Wpol.” 1973 nr 60 (wywiad z matką R-ego, fot.); Bartelski L. M., Cień wojny, W. 1983 s. 107–11; tenże, Pieśń niepodległa, Kr. 1988; Fornalczyk F., Autor jednej książki, w: Wkład przedstawicieli Ziemi Rawickiej do literatury, Rawicz 1973 s. 11–17; [Gałczyńska K.], (K.G.), 28 lat po śmierci, „Tryb. Ludu” 1972 nr 140; – Heirnrath T., Fredek, „Polityka” 1970 nr 18; Iwaszkiewicz J., Mały Alfred, „Życie Warszawy” 1972 nr 312; Otwinowski S., Irzykowski prywatnie i wśród młodych, „Życie Liter.” 1973 nr 9 (toż w: Klerk heroiczny, Kr. 1976); tenże, Notes krakowski, tamże 1972 nr 52–3; Rutowska M., Straty osobowe i materialne kultury w Wielkopolsce w l. II wojny światowej, W. 1984; – Nałkowska Z., Dzienniki czasu wojny, Wyd. 2 przez H. Kirchner, W. 1972; Szczypiorski A., Dziennik lat wojny, „Kultura” 1973 nr 4; tenże, Fredek, „Polityka” 1970 nr 15 (fot.); tenże, Wspomnienie o Alfredzie, w: Rogalski A., Daleka Północ, W. 1972 s. 225–39; – Parafia rzymsko-katol. św. Mikołaja w Chorzelach (diec. płocka): Księga chrztów (z notatką o dacie i miejscu śmierci, odpis metryki w materiałach PSB); – Informacje L. M. Bartelskiego.
Red.