INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Antoni Tymoteusz Ignacy Stadnicki  

 
 
1774-01-25 - 1820-05-11
Biogram został opublikowany w 2002 r. w XLI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

Kliknij, aby edytować tekst...

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stadnicki Antoni Tymoteusz Ignacy h. Szreniawa (1774–1820), działacz edukacyjny i sejmowy w Księstwie Warszawskim i Wolnym Mieście Krakowie. Ur. 25 I w Łososinie Dolnej koło Nowego Sącza, był jedynym synem Feliksa (1742–1790), kawalera Orderu św. Stanisława, od r. 1789 hrabiego austriackiego, i Kunegundy z Ożarowskich, córki Tomasza, podczaszego sandomierskiego, i Anny z Otwinowskich, bratankiem Ignacego (zob.).

Odziedziczone po rodzicach dobra Łososina S. sprzedał, a nabył Czulice koło Krakowa. Być może to jego oraz jego stryja Ignacego z Łaganowa wymieniono w nie datowanym dokumencie austriackim (ok. 1806) pt. „Elenchus […] magnatum et nobilium…”, wśród cieszących się zaufaniem, majętnych i lojalnych wobec cesarza ziemian galicyjskich. W r. 1809 zaangażował się w działalność nowych struktur administracyjnych, tworzonych po przyłączeniu do Ks. Warsz. części z dawnego zaboru austriackiego; został radcą Wydz. Edukacyjnego cyrkułu krakowskiego i 4 VIII t.r. przejął po Jacku Przybylskim prezesurę Komisji do Interesów Akademickich. Początkowo, dążąc do repolonizacji uczelni, S. i Sebastian Girtler, profesor i prokurator uniwersytetu, ponaglali niemieckich profesorów do oddawania akt i pomocy naukowych, czym przyśpieszali ich wyjazd z Krakowa, potem jednak zorientowali się, że nie uda się obsadzić opuszczonych przez niemieckich profesorów katedr i próbowali bez powodzenia zapobiec ich wyjazdom (w październiku) poprzez nakazy administracyjne. Zachowała się notatka, że 7 IX t.r. zamierzał S. odejść ze stanowiska, a współpracownicy wyrazili gorące podziękowanie i uznanie dla jego aktywności, jednak niewykluczone, że pozostał w Wydz. Edukacji i Komisji do Interesów Akademickich. Zapewne to S. «radca Wydziału Edukacji powiatu krakowskiego, w Komisji Interesów Akademickich prezes» na zlecenie swego imiennika, Antoniego Stadnickiego ze Żmigrodu, komisarza Rządu Centralnego, opublikował 25 X t.r. odezwę o rozpoczęciu nauki w «szkołach normalnych wzorowych» w Kolegium św. Barbary najpóźniej 11 XI t.r. Prawdopodobnie to S. wziął, w marcu 1810, udział w składce na uruchomienie fabryki sukna w Krakowie, a w maju wyjeżdżał do Pilicy witać, wraz z innymi delegatami dep. krakowskiego, króla Fryderyka Augusta; został «do służenia Najjaśniejszemu Panu» w zastępstwie prezesa departamentu, Henryka Lubomirskiego, który 6 V wyjechał do Krakowa. T.r. «radca administracyjny Antoni Stadnicki», a więc być może S., był wydelegowany wraz z ks. Jerzym Mieroszewskim przez ministra spraw wewnętrznych Jana Pawła Łuszczewskiego do przeprowadzenia kontroli stanu bibliotek klasztornych w pow. krakowskim. Komisarze przebadali od marca do początku maja trzynaście bibliotek klasztornych w Krakowie; mieli prawo zamknąć biblioteki nie uporządkowane lub pozbawione katalogów. Zalecono im zwracać szczególną uwagę na braki spowodowane kolekcjonerską działalnością Józefa Maksymiliana Ossolińskiego i jego pomocnika, Samuela Lindego oraz Tadeusza Czackiego.

Trudno ustalić, kiedy i czy na pewno S. został wyznaczony z ramienia prefektury dep. krakowskiego do rejestrowania pretensji prywatnych i publicznych do rządu austriackiego ze strony obywateli tego departamentu wcielonego do Ks. Warsz.; funkcję tę sprawował do początku sierpnia 1810. W r. 1812 występował jako radca dep. krakowskiego z pow. hebdowskiego, w r. 1814 jako radca Rady Departamentowej i zastępca prezydującego witał w imieniu obywateli Krakowa cara Aleksandra I zmierzającego przez Kraków do Wiednia (23 IX). Wraz ze swoim imiennikiem Antonim Stadnickim ze Żmigrodu został 15 XI 1816 powołany na członka honorowego Krakowskiego Tow. Naukowego. W r.n. wybrano go na posła na sejm Wolnego M. Krakowa; został członkiem Zgromadzenia Reprezentantów z V gminy. Występował przeciw ograniczaniu praw ustawodawczych Izby Reprezentantów przez Komisję Organizacyjną i Senat. Dn. 16 XII wraz z Józefem Sołtykowiczem złożył projekt w sprawie podatków płaconych przez Żydów. Po nowych wyborach, w styczniu 1818, jako reprezentant gminy Kościelniki został asesorem marszałka Izby, potem wszedł do komisji legislacyjnej, pracującej nad nowym kodeksem praw; starał się zapobiec dublowaniu prac przez różne komisje (dawniejszą i nową). Zabierając głos w kwestii prawa małżeńskiego, krytykował separację, a opowiadał się za dopuszczalnością rozwodów. Z ramienia sejmu został delegatem Zgromadzenia Reprezentantów w powołanej 16 VI t.r. Wielkiej Radzie UJ. Zapewne S. był także członkiem, protektorem i fundatorem powstałego t.r. Tow. Przyjaciół Muzyki.

Niezmiernie trudno ustalić powiązania Antonich Stadnickich z masonerią; niewątpliwie członkiem loży «Przesąd zwyciężony» był Antoni Stadnicki z Wielkiej Wsi (1781–1863), jednak został przyjęty w poczet jej członków dopiero w r. 1819, dlatego można przypuszczać, że to S. był w r. 1811 zastępcą mistrza katedry, a w r. 1817 – mistrzem. Osiągnął stanowisko prezesa kapituły loży i stopień kawalera Krzyża Różanego. I on zapewne, «Brat Antoni Stadnicki na Wschodzie Krakowa, obywatel woj. krakowskiego», został w r. 1818, za zasługi dla wolnomularstwa, przyjęty w poczet członków honorowych radomskiej loży «Jutrzenka Wschodząca». W styczniu 1820 brał udział w posiedzeniach sejmu, prezydując komisji skarbowej. S. zmarł 11 V 1820. Dobra Czulice po jego śmierci zlicytowano. Współbracia masoni uczcili 27 VI t.r. uroczystym obrzędem pamięć S-ego; mowę wygłosił mistrz katedry Stanisław Zarzycki. Postanowiono wpisać nazwisko S-ego do księgi pamiątkowej i umieścić na tablicy loży, a na jałmużnę rozdano 1 tys. zł.

Z małżeństwa z Anną Magdaleną z Męcińskich (22 VII 1764 – 31 XII 1812), córką Adama i Anieli ze Stadnickich, miał S. córkę Teofilę (zm. 16 VI 1856 w Kielcach), zamężną 1.v. za Romualdem Dembowskim h. Jelita, 2.v. w r. 1850 za Ferdynandem Bonieckim (1803–1851), oraz czterech synów: Tomasza Adama (ur. 15 XII 1793 w Krakowie, zginął w r. 1812 pod Możajskiem), Ignacego Euzebiusza Edwarda (ur. 16 XII 1795), od 3 IX 1821 członka loży «Przesąd zwyciężony», i Seweryna (wg „Rodowodów”) lub Franciszka Salezego (ur. 10 I 1801 w Krakowie, chrzest w Łososinie Dolnej 29 I t.r., zm. 13 III 1862 w Skrzynkach koło Wielunia), żonatego od r. 1837 z Aleksandrą z Bobrowskich (1820–1868), oraz Henryka (prawdopodobnie zm. w dzieciństwie).

 

Estreicher w. XIX; – PSB (Sołtykowicz Józef); – Stadnicki K., Rodowody domu Stadnickich…, Lw. 1857–61, Linia «ze Stadnik», cz. II oddz. 2 s. 5; Żychliński, III; – Bąkowski K., Kronika krakowska 1796–1848, Kr. 1905 cz. 1; Dutkowa R., Uniwersytet Jagielloński w czasach Księstwa Warszawskiego, Wr. 1965; Dzieje UJ, II; Kaczmarczyk K., Rewizja bibliotek klasztornych w r. 1810, „Przegl. Bibliot.” T. 2: 1909 z. 3; Konczyńska W., Zarys historii Biblioteki Jagiellońskiej, Kr. 1923 (mylnie jako ksiądz); Kubalski E., Z dziejów krakowskiej muzyki, Kr. 1906; Louis-Wawel J., Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, Kr. 1977; Małachowski-Łempicki S., Dzieje wolnego mularstwa w Krakowie 1755–1822, Kr. 1929; Mencel T, Magnateria polska Galicji…, w: Ziemiaństwo polskie 1795–1945, W. 1985 s. 70–1; Pachoński J., Drukarze, księgarze, bibliofile krakowscy 1750–1815, Kr. 1962 (mylnie jako Józef); Tokarz W., Ostatnie lata Hugona Kołłątaja, Kr. 1905; Wachholz S., Rzeczpospolita Krakowska. Okres od 1815 do 1830, W. 1957 s. 137, 270–1; Żeleńska-Chełkowska A., Feliks Radwański. Senator Rzeczypospolitej Krakowskiej (1756–1826), Kr. 1982; – „Roczn. Tow. Nauk. Krak.” XXV (1858); – Girtler K., Opowiadania, Kr. 1971; Korespondencja Metternicha w sprawach Uniwersytetu Krakowskiego 1820–1829, Arch. Kom. do Dziej. Oświaty, nr 3; Księga budownicza. Protokuły obrad […] Loży Wolnomularskiej „Przesąd Zwyciężony” na Wschodzie Krakowa […], Oprac. S. Łaniewski, Paryż 1974 (mszp. powiel.); Pomniki prawa Rzeczypospolitej Krakowskiej, Wyd. W. Tokarz, Kr. 1932, I 427, 440, 442, 464, 517; Radca Wydziału Edukacji z Komisją do Interesów Akademickich […] 25 X 1809, Kr. 1809; – „Gaz. Krak.” 1810 nr 19, 38, 43, dod. do nr 62, 1820 nr z 2 I, 16 I, 19 I, 23 I, 26 I; – AP w Kr.: Księgi gruntowe m. Kr., sygn. HKr 78 s. 18; Arch. UJ: S I 118; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 2297 s. 34, 63–7; – Mater. geneal. w posiadaniu Wiesława Adama Tobiasza z Nowego Sącza.

Maria Czeppe i Jerzy Wyrozumski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.