INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Bartłomiej Giżycki h. Gozdawa  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1959-1960 w VIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Giżycki Bartłomiej h. Gozdawa (1682–1768), kasztelan wyszogrodzki, syn Jana Stanisława. O jego młodych latach w burzliwym okresie wojny północnej i konfederacji tarnogrodzkiej nic dotąd nie wiadomo. W wojsku koronnym dosłużył się rangi pułkownika. Podczas bezkrólewia w r. 1733 i konfederacji dzikowskiej trzymał z obozem narodowym, później za Augusta III z partią hetmańską, toteż dopiero w r. 1746, kiedy dwór szukał zbliżenia z Potockimi, G-emu dano kasztelanię wyszogrodzką na Mazowszu, skąd pochodziła jego rodzina, choć on sam, może w związku z poślubieniem Franciszki z Chyżowa Romerówny, przeprowadził się na Ukrainę. Jako kasztelan nie zaznaczył się w senacie niczym, chyba protestem przeciw rozdrapaniu ordynacji ostrogskiej przez Lubomirskich i Czartoryskich (pod koniec sejmu r. 1754). Nie widywano go ani na sejmikach w ziemi wyszogrodzkiej, ani na elekcji w r. 1764. Aspirował (1762) do kasztelanii kijowskiej, a w r. 1766 zniecierpliwiona szlachta wyszogrodzka (z partii dworskiej) próbowała go odsądzić od kasztelanii, jako nie mającego w ziemi posesji i bezczynnego na sejmikach.

Dopiero tragiczny zgon w roku konfederacji barskiej i koliszczyzny rozsławił jego imię w okolicznościach przypominających śmierć Gertrudy Komorowskiej. Rozgłoszono w grudniu t. r., że hajdamacy zamordowali starca, sympatyzującego z powstaniem. W rzeczywistości G., na wiadomość o uwięzieniu syna Kajetana przez Turków i konfederatów, wybrał się do Mołdawii wykupywać go za grube pieniądze, uzbierane za zrzeczenie się pewnych praw, jakie miał w starostwach chmielnickim i latyczowskim. Nocującego na prawym brzegu Dniestru w Kniaźpolu napadła jakaś hałastra przybyła zza rzeki pod wodzą Stefana Makowieckiego, stolnika czerwono-grodzkiego; osiemdziesięcioletniego kasztelana wraz z 18 ludźmi okrutnie zamordowano, dobytek ich zagrabiono. Później zrobiono z ofiary zdrajcę, aż dopiero śledztwo zarządzone przez króla i Radę Nieustającą w r. 1775 ujawniło skandaliczny charakter zbrodni. Czy kto został ukarany, nie wiadomo; raczej sprawę zatuszowano. Z czasem M. Czajkowski w powieści pt. „Wernyhora”, powtórzył plotkę, że G. został powieszony jako zdrajca, przeciwko czemu reagowała rodzina Giżyckich, ogłaszając status causae w Lipsku r. 1848. G. pozostawił synów: Tadeusza, generała, i Kajetana, chorążego kijowskiego.

 

Enc. Org.; Żychliński; – Dyaryusze sejmowe z w. XVIII, Wyd. W. Konopczyński, W. 1912; – Zbiory Zakł. Dok. IH PAN w Kr.: Teki Pawińskiego, Lauda ziemi wyszogrodzkiej (Laudum z 25 VIII 1766 r.); Arch. Roskie (Wilanów): Listy G-ego do J. Kl. Branickiego.

Władysław Konopczyński

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

  więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Ignacy Sapieha

XVII/XVIII w - 1758-04-15
podskarbi nadworny litewski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.