INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Czesław Pietkiewicz     

Czesław Pietkiewicz  

 
 
1856-07-20 - 1936-10-10
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pietkiewicz Czesław (1856–1936), technik, badacz kultury ludowej Polesia. Ur. 20 VII we wsi Babczyn koło Chojnik na Polesiu Rzeczyckim, był średnim z pięciu synów Henryka i Pauliny z Krzyżanowskich, bratankiem Antoniego (zob.), bratem Zenona (zob.) i Zygmunta (zob.), bratem stryjecznym Kazimierza (zob.). Dzieciństwo spędził we wsi Pruszyn (koło Chojnik), gdzie ojciec był nadleśniczym i prowadził smolarnię. Tam wraz z braćmi pobierał naukę w domu, udzielaną przez wykształconą matkę. Ojciec za udział w powstaniu styczniowym został skazany na więzienie, co doprowadziło rodzinę do ruiny majątkowej. W l. 1869–74 P., wraz ze starszym bratem Adolfem, pracował fizycznie na wsi, dokształcając się jako samouk. Poznał wówczas doskonale warunki życia, zajęcia i obyczaje ludu wiejskiego Polesia okolic Pruszyna, Hudowa, Starczy, Nowej Ziemi (majątek Oskierków), Kryszyc (majątek Aleksandrowiczów), Kurowego i Niebytowa. Mając zdolności i zamiłowania do zajęć technicznych, P. pracował (1875–86) w wielu smolarniach i gorzelniach w różnych miejscowościach Polesia położonych pomiędzy Tulhowiczami, Brahinem, Chołmeczem, Rzeczycą, Nosowiczami, Domanowiczami, Nowosiółkami, Starosielem i Sawiczami. W r. 1887 opuścił Polesie Rzeczyckie i w poszukiwaniu pracy zawędrował na Podole, (okolice Kamieńca Podolskiego), następnie przebywał w Siemierzowie w Słuckiem oraz (1898–1903) w Mańkowie (w okolicach Smoleńska), gdzie zajmował się rektyfikacją. W r. 1904 wyjechał na Ukrainę i objął zarząd majątku Stefanin (w pow. wasylkowskim na Kijowszczyźnie) Edwarda i Jadwigi Abramowskich (rodziców Józefa Edwarda) oraz majątku swego bratanka Józefa. Administrację majątków prowadził przez dwadzieścia lat z krótkimi przerwami (np. w l. 1912–14, które spędził w Łodzi, pracując jako technik ubezpieczeniowy); okres pierwszej wojny światowej i lata rewolucji spędził w Stefaninie.

W r. 1923 P., wraz z bratem Zygmuntem i jego rodziną, przyjechał do Warszawy i zachęcony przez Kazimierza Moszyńskiego przystąpił do współpracy w kierowanym przez Stanisława Poniatowskiego Zakładzie Etnologii Instytutu Nauk Antropologicznych i Etnologicznych Tow. Naukowego Warszawskiego (TNW). Tu w 68 roku życia rozpoczął intensywną pracę naukową, wykorzystując swą znakomitą pamięć, zgromadzone materiały oraz zdolności rysunkowe. W r. 1928 został współpracownikiem Komisji Etnograficznej PAU i wydał w serii Prac tej Komisji (jako nr 7) pierwszą część swej szeroko zakreślonej syntezy kultury ludowej Polesia (Polesie Rzeczyckie. Materiały etnograficzne. Cz. 1. Kultura materjalna, Kr. 1928), ilustrując ją własnymi rysunkami. Pracę P-a cechuje nie tylko drobiazgowy opis niezwykle bogatego materiału etnograficznego (narzędzi, sprzętów, urządzeń itp.), ale także ujęcie porównawcze z realiami terenów Smoleńszczyzny oraz Ukrainy Kijowskiej. W zakładzie Etnologii TNW uzyskał stałe stypendium z Min. Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, dzięki któremu mógł poświęcić się przygotowywaniu do druku materiałów etnograficznych zebranych w l. 1877–1905 przez Michała Federowskiego, oddając (według opinii St. Poniatowskiego) «nieocenione usługi» przy wydaniu tomu 4. „Ludu białoruskiego na Rusi Litewskiej” M. Federowskiego, obejmującego przysłowia, żarty, zwroty i zagadki (W. 1935). Poza uporządkowaniem notatek Federowskiego P. opracował objaśnienia, a także uzupełnił je własnymi materiałami zebranymi w terenie. Zdołał też ukończyć własne dzieło, obszerną Kulturę duchową Polesia Rzeczyckiego. Materjały etnograficzne (W. 1938) wydaną już pośmiertnie w serii Prac Etnologicznych TNW (t. 4), stanowiącą (pomimo odrębnego tytułu) drugą część Polesia Rzeczyckiego z r. 1928, a także opracował jego część trzecią (obejmującą całokształt kultury społecznej), którą jeszcze za życia złożył w Kasie im. Józefa Mianowskiego w Warszawie. Jej losy nie są dzisiaj znane; najprawdopodobniej uległa zniszczeniu podczas drugiej wojny światowej w Warszawie. Oprócz tego przedstawił wyniki swych etnograficznych badań naukowych w ogłaszanych na łamach „Ziemi” (1927–32), „Wiedzy i Życia” (1928–9), „Pamiętnika Warszawskiego”, „Ludu” (1931) oraz „Wiadomości Ludoznawczych” (1933) kilkunastu artykułach poświęconych przede wszystkim tematyce kultury materialnej Polesia Rzeczyckiego i Wołyńskiego, a także kulturze społecznej i demonologii mieszkańców wsi Polesia i Białorusi. P. zmarł w Warszawie 10 X 1936, pochowany został na cmentarzu Powązkowskim.

P. rodziny nie założył.

 

Fot. i bibliogr. prac P-a w: tenże, Kultura duchowa Polesia Rzeczyckiego, W. 1938; – Bystroń, Bibliografia etnografii; Łoza S., Zestawienie artykułów, wzmianek i ilustracyj zawartych w rocznikach z lat 1910–1929 czasopisma Ziemia, W. 1930–3; – Bieńkowski W., Badania etnograficzne Komisji Antropologicznej AU w Krakowie oraz Komisji Etnograficznej PAU, „Lud” T. 51: 1966–7; Historia etnografii polskiej pod red. M. Terleckiej, Wr. 1973; Manugiewicz J., Etnografia w warszawskich towarzystwach naukowych i ich zastępnikach, „Lud” T. 51: 1966–7; Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, Wyd. 2., W. 1967–8 I–II; Wróblewski T., Zarys historii badań nad duchową kulturą w Polsce, „Lud” T. 51: 1966–7; – Krzywicki L., Wspomnienia, Wyd. W. Jedlicka i J. Wilhelmi, W. 1958–9 II–III; – „Kur. Warsz.” 1936 nr 281 wieczorny s. 9, nr 282 wieczorny s. 9; – Arch. Pol. Tow. Ludozn. w Wr.: rkp. nr inw. 141 ([S. Poniatowski], Życiorys P-a); – Korespondencja dotycząca P-a w posiadaniu autora artykułu; Informacje ks. Edmunda Bulandy z Warszawy i Edwarda Pietraszka z Wrocławia.

Wiesław Bieńkowski

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stanisław Rospond

1877-08-31 - 1958-02-04
doktor teologii
 

Władysław Tatarkiewicz

1886-04-03 - 1980-04-04
filozof
 

Aleksander Zelwerowicz

1877-08-14 - 1955-06-18
aktor teatralny
 

Stanisław Adamski

1875-04-12 - 1967-11-12
działacz społeczny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Władysław Lubomirski

1866-01-01 - 1934-10-29
ziemianin
 

Karol Grzesik

1890-05-30 - maj 1940
powstaniec śląski
 

Józef Karol Kostrzewski

1883-01-22 - 1959-04-05
epidemiolog
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.