INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jerzy Mieczysław Rytard  

 
 
1899-11-08 - 1970-09-21
Biogram został opublikowany w latach 1991-1992 w XXXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rytard Jerzy Mieczysław, właściwe nazwisko Kozłowski Mieczysław Antoni, krypt.: J. H. R., M. R., R., Ryt. (1899–1970), pisarz, dziennikarz. Ur. 8 XI w Krakowie, był synem Mieczysława Stanisława Kozłowskiego, urzędnika kolejowego (zm. 1904), i Izabeli Józefy z Buczyńskich (od r. 1913 Kozłowska-Berson), aktorki, znanej jako Iza Kozłowska (1884–1962). Dziadkowie ze strony matki, Ignacy i Maria, brali udział w powstaniu styczniowym – te rodzinne tradycje patriotyczne miały wpływ na życie i twórczość R-a poprzez babkę, pod której opieką długi czas się wychowywał.

Szkołę powszechną rozpoczął R. we Lwowie (1907–8), ukończył w Krakowie (1910). Następnie uczęszczał tutaj w l. 1911–14 do I Szkoły Realnej, w której zaczął uprawiać sport (pływanie, wioślarstwo, żeglarstwo, kolarstwo). W harcerstwie zetknął się z działalnością oddziałów «Strzelca». W lecie 1914 wyjechał z rodzeństwem i babką Buczyńską na wakacje do rodziny matki do Kijowa, gdzie zastał go wybuch wojny światowej. Ukończył tam szkołę realną dla uchodźców polskich. Na przełomie 1917 i 1918 r. – jeszcze jako uczeń – (dzięki matce) wszedł w polskie środowisko teatralne Kijowa: początkowo statystował w teatrze Franciszka Rychłowskiego, następnie został członkiem teatru «Studya» Stanisławy Wysockiej. Zaprzyjaźnił się z Jarosławem Iwaszkiewiczem, poznał Julisza Osterwę, Wandę Osterwinę i Stefana Jaracza. R. przeżywał wówczas fascynację poezją J. A. Rimbauda; wspólnie z Iwaszkiewiczem tłumaczyli jego „Iluminacje” i „Sezon w piekle”. Wtedy też powstały pierwsze własne, inspirowane przez Rimbauda, utwory literackie R-a wiersze i proza poetycka Izochimeny – taki miał być tytuł ich zbioru, czy cyklu; wiersze z tego okresu wydrukowane zostały dopiero w r. 1939 w warszawskim „Pionie”. Z tamtego czasu pochodzą też jego pierwsze, nigdy nie opublikowane, utwory sceniczne (m. in. dramat poetycki Książęta z gór, do którego wstęp napisał Iwaszkiewicz). W kijowskim teatrze R. pracował nad projektem widowiska opartego na kompozycjach światła i dźwięku, usiłował także realizować, sposobami rękodzielniczymi, zamysły filmu abstrakcyjnego; oba te zamierzenia nie wyszły jednak poza stadium prób. W styczniu 1918 odbył z Iwaszkiewiczem i jedną z jego sióstr podróż przez objętą rewolucją Ukrainę – z Kijowa do Tokarówki, majątku kijowskich znajomych Iwaszkiewicza, w celu ratowania przed grabieżą pozostawionych tam pamiątek rodzinnych i kosztowności. W marcu t. r., po ustąpieniu Wysockiej i likwidacji teatru «Studya», R. wstąpił (wraz z Iwaszkiewiczem) do formującego się w Winnicy na Ukrainie III Korpusu Polskiego. Po miesiącu służby ich oddział został rozbrojony przez Austriaków w Uładówce; wtedy powrócili do Kijowa, skąd we wrześniu t. r. R. wyjechał do Warszawy, gdzie zamieszkał u matki.

Po powrocie Iwaszkiewicza z Kijowa jesienią t. r., obaj pisarze nawiązali kontakt z grupą poetów wydających miesięcznik literacki «Pro Arte et Studio». Dn. 29 XI 1918 wystąpił R. w inauguracyjnym wieczorze kabaretu literackiego w kawiarni «Pod Picadorem» (i potem jeszcze w kilku następnych). Recytował tam swoje kijowskie wiersze i utwory poetyckie prozą z cyklu Izochimeny. Wtedy właśnie przyjął pseud. Jerzy Rytard (modyfikacja anagramu Rutar, utworzonego od imienia Rimbauda). W grudniu 1918 wstąpił R. do Warszawskiego Ochotniczego Oddziału Odsieczy Lwowa, w którego szeregach służył pod Lwowem. Po zakończeniu walk w lutym 1919 samowolnie wrócił do Warszawy; sprawa została zatuszowana dzięki staraniom matki (wg J. Iwaszkiewicza). W t. r. debiutował drukiem: w poznańskim „Zdroju” ukazały się jego wspólne z Iwaszkiewiczem (który należał w owym czasie do redakcji „Zdroju”) przekłady z Rimbauda oraz wiersze. Utwory poetyckie R-a znalazły się też w opublikowanej w r. 1920 nakładem „Zdroju” antologii „Brzask epoki. W walce o nową sztukę”. W tym okresie R. próbował wypowiadać się także w malarstwie abstrakcyjnym (jeden z jego obrazów był w posiadaniu Iwaszkiewicza). W czasie wojny polsko-sowieckiej, w styczniu 1920, został R. powołany do wojska; służył w 8. P. Artylerii Lekkiej do końca wojny. Podczas służby wojskowej w Wilnie w r. 1920 uczestniczył w głośnym, wspólnym wieczorze poetyckim skamandrytów i futurystów, na którym Anatol Stern został zaaresztowany za odczytanie swego wiersza uznanego za bluźnierstwo.

W styczniu 1921 przeszedł R. do rezerwy w randze plutonowego. Zamieszkał w Warszawie i pracował jako dziennikarz w redakcji „Kuriera Polskiego”. Jednocześnie ogłaszał wiersze, opowiadania, felietony i sprawozdania sportowe w in. czasopismach, m. in. w „Gazecie Wieczornej” (1921), „Przeglądzie Sportowym” (1922), „Narodzie” (1920–1) i „Polsce Zbrojnej”; „Goniec Krakowski” drukował jego powieść Polowanie bogów (1923–4), a „Skamander” (1920–3), oprócz opowiadań i wierszy, napisany wspólnie z Iwaszkiewiczem pierwszy rozdział powieści Jack, Isy i Sasza oraz powieść poetycką Wniebowstąpienie (książkowe wydanie ukazało się w r. 1923 w Warszawie). Ten «poemat prozą» – wyrażający kult młodości, siły fizycznej i instynktu, a w sferze środków wyrazu odznaczający się gwałtowną ekspresyjnością i wizyjnością – został przyjęty przez ówczesną krytykę jako swego rodzaju wydarzenie literackie, wyraz nowego stylu artystycznego.

R. uprawiał, bardzo aktywnie, turystykę krajoznawczą. Wiele podróży odbył wspólnie z Iwaszkiewiczem. Byli m. in. w Płocku, Sandomierzu i w Górach Świętokrzyskich, przeszli piechotą Jurę Krakowsko-Częstochowską z Częstochowy do Krzeszowic, chodzili po Gorcach i Tatrach. W lecie 1922 odbyli pięciotygodniową wędrówkę po Huculszczyźnie: pasmem Czarnohory (z wejściem na Pop Iwana i Howerlę); w Słobodzie Rungurskiej odwiedzili Stanisława Vincenza, następnie w jego towarzystwie przeszli Gorgany (z wejściem na Chomiak). Od grudnia 1921 zaczął R. regularnie przyjeżdżać do Zakopanego. Z Anną i Jarosławem Iwaszkiewiczami, a później z Zofią i Karolem Szymanowskimi zamieszkiwali w willi «Limba». Przyjaźnił się z Szymanowskim i Stanisławem Ignacym Witkiewiczem, bliskie kontakty utrzymywał też, m. in. z Zofią i Karolem Stryjeńskimi, Stanisławem Mierczyńskim, Janem Mieczysławskim, Juliuszem Zborowskim, Augustem Zamoyskim, także z przyjeżdżającym tu często Mieczysławem Grydzewskim; stykał się z Leonem Chwistkiem, Julianem Tuwimem, Antonim Słonimskim, Julianem Przybosiem, Władysławem Orkanem, Janem Kasprowiczem, Leopoldem Staffem.

W kwietniu 1923 ożenił się R. z góralką, artystką ludową, Heleną Rojówną (zob. Roj-Kozłowska Helena) i zamieszkał na stałe z rodziną żony w Zakopanem przy Drodze do Rojów. Teraz wspólnie z żoną prowadzili amatorski regionalny zcspół ludowy – z kapelą Bartłomieja (Bartusia) Obrochty – którym dotąd kierowała Helena. W l. 1922 i 1923 pracowali razem nad scenariuszem do baletu „Harnasie” Szymanowskiego, wg wcześniejszego (1921) pomysłu kompozytora, dyskutowanego najpierw w szerszym gronie, z udziałem Iwaszkiewicza, Mierczyńskiego i Zborowskiego. Wokół autorstwa libretta „Harnasiów” narosły później nieporozumienia i toczyły się drastyczne spory. Szymanowski, wprowadziwszy do tekstu libretta pewne zmiany, w pierwszych inscenizacjach baletu – praskiej i paryskiej – pominął nazwiska autorów scenariusza. Stąd w późniejszych polskich – powojennych – realizacjach scenicznych dzieła także nie uwzględniano Rytardów jako twórców libretta. Z kolei R., domagając się w l. pięćdziesiątych uznania swych praw autorskich, przemilczał współautorstwo Heleny, której udział w powstawaniu scenariusza wiarygodni świadkowie – Iwaszkiewicz i Zborowski – uznali za istotny.

W r. 1923 R. współredagował (z Wacławem Denhoff-Czarnockim, K. Stryjeńskim i Zborowskim) pismo „Gazeta Zakopiańska i Dekady Literackie” (pisywali tam m. in. Słonimski i K. Makuszyński), będące efemeryczną kontynuacją drugiej serii „Gazety Zakopiańskiej”. R. był jednym z inspiratorów Tow. Teatralnego w Zakopanem, z którego w r. 1925 wyłonił się Teatr Formistyczny, znany z inscenizacji dramatów S. I. Witkiewicza. W lecie 1925 przebywał R. przez miesiąc w Paryżu na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej jako kierownik występującego w pawilonach polskich Wystawy podhalańskiego zespołu regionalnego, z udziałem jego żony Heleny i skrzypka B. Obrochty. W tych latach R. uprawiał intensywnie turystykę tatrzańską (był członkiem Sekcji Turystycznej i Sekcji Narciarskiej Polskiego Tow. Tatrzańskiego); chodził po Tatrach m. in. z Iwaszkiewiczem i S. I. Witkiewiczem. Uprawiał też turystyczne narciarstwo wysokogórskie i taternictwo. W tej ostatniej dziedzinie najwybitniejszym jego osiągnięciem było poprowadzenie, wraz z Tadeuszem Ciesielskim, nowej drogi wspinaczkowej północno-wschodnią ścianą Zawratowej Turni (lipiec 1925). Przejście to stało się tematem opowiadania R-a pt. Między niebem a dolinami (w tomie Bal jesienny).

W l. 1926–32 R. ponownie mieszkał w stolicy; w tym okresie mieli z żoną willę («Butorów») w Podkowie Leśnej pod Warszawą. Zaprzyjaźnił się m. in. z Aleksandrem Watem, bywał w salonie Zofii Nałkowskiej. Pracował jako dziennikarz w redakcji „Głosu Prawdy” (1927–9), a następnie, na stanowisku redaktora działu wychowania fizycznego i sportu, w „Gazecie Polskiej” (1929–32). Ogłaszał też artykuły i impresje literackie na tematy związane ze sportem i turystyką górską w innych pismach, m. in. w tygodniku „Świat” (w l. 1926–7 prowadził tu stałe działy Ze sportu i Tydzień sportowy), w „Przeglądzie Sportowym” (w l. 1926–30) i w „Wiadomościach Literackich”, w których w l. 1932–3 prowadził stały dział Sto wierszy o sporcie.

Uprawiany przez R-a rodzaj pisarstwa należał do pierwszych w Polsce prób eksploatacji na szerszą skalę nowoczesnego sportu boiskowego jako tematu literackiego. W r. 1928 ukazał się tom wierszy R-a Noże wiosny (postdatowany 1929, W.); zawierał utwory pisane w l. 1918–28, odzwierciedlające różne konwencje i światopoglądy artystyczne – od ekspresjonizmu i futuryzmu, przez skamandrycki witalizm i sensualizm, do poetyki Awangardy. Plonem sportowej praktyki dziennikarskiej R-a oraz jego pasji turystycznych i górskich był wydany w r. 1930 zbiór opowiadań Bal jesienny (W.), którego zasadniczą część stanowiły utwory o tematyce sportowej, pisane prozą, którą Witkacy nazwał, ze względu na zredukowanie w nich składników epickich, «pościgiem za poezją». W tym okresie R. nie zerwał z Tatrami i Zakopanem. W l. 1926–32 prowadził tam, wspólnie z żoną, amatorski teatr regionalny, który wystawił m. in. opracowane i wyreżyserowane przez nich widowisko muzyczno-taneczne Podhale tańczy; było ono później z powodzeniem inscenizowane w warszawskim teatrze «Ateneum» (31 XII 1929), zostało dobrze przyjęte przez krytykę i zainspirowało rozliczne teatralne stylizacje regionalnych wesel. W r. 1930 R., wraz z żoną, organizował na terenie Lipek w Zakopanem dziecięce zawody narciarskie (debiutowali w nich m. in. Helena Marusarzówna w biegach oraz Jan i Stanisław Kulowie w skokach).

W l. 1932–6 R. znów mieszkał w Zakopanem – w wybudowanym wspólnie z żoną domu przy ul. Za Strugiem (willa «Butorów» w Podkowie Leśnej została sprzedana w r. 1935). W lecie 1932 był R. w Szwajcarii; cały pobyt poświęcił turystyce alpejskiej. Prowadzony przez Rytardów amatorski zespół ludowy przekształcił się w r. 1933 w pierwszy na Podhalu zinstytucjonalizowany teatr regionalny – Teatr Ludowy im. Orkana («Orkanowy Teatr Regionalny»), afiliowany przy Oddziale Zakopiańskim Polskiego Tow. Tatrzańskiego i zakopiańskim Związku Artystów Plastyków. W t. r. teatr ten wystawił napisany przez R-a i jego żonę «komediodramat góralski w trzech aktach» – Karczma, w reżyserii R-a. W r. 1934 ukazał się drugi tom nowel R-a – Dalekie spojrzenie (W.). Tytułowy utwór zbioru, to opowiadanie osnute wokół pobytu Józefa Korzeniowskiego (Conrada) w r. 1914 w Zakopanem, pozostałe mieszczą się w kręgu tematyki tatrzańskiej i turystyczno-narciarskiej. W tym okresie R. wspólnie z żoną napisał kilka powieści przygodowych dla młodzieży – w swoim czasie poczytnych – z wątkami sportowymi i turystycznymi oraz folklorystyczno-regionalnymi (autentyczna, nie stylizowana gwara), których akcje zostały umieszczone bądź w Tatrach, bądź w Karpatach Wschodnich: Koleba na Hliniku (W. 1933), Wilczur z Prohyby (W. 1935) i Na białej grani (W. 1936). Później – już sam – ogłosił jeszcze dwa utwory o podobnym charakterze – Dolina wiatrów (Kr. 1937) i Wierchowina (Kr. 1938). Nie zauważona została przez ówczesnych recenzentów, choć przyciągała uwagę późniejszych krytyków, psychologiczna powieść R-a, z wątkami kryptoautobiograficznymi, Tysiąc chwil (W. 1936) – rzecz o rewolucji październikowej i wojnie polsko-sowieckiej 1920 r., widzianej i przeżywanej przez artystę. W r. 1936 rozpadło się małżeństwo Rytardów; po uzyskaniu przez nich urzędowej separacji zakopiański dom Za Strugiem został sprzedany, a R. przeniósł się ponownie do Warszawy, gdzie w l. 1937–8 wznowił współpracę z „Wiadomościami Literackimi”. W l. 1938 i 1939 przebywał na Huculszczyźnie (w Kosowie, Żabiem i Worochcie); zbierał tam materiały dla Tow. Przyjaciół Huculszczyzny. Zetknął się wtedy powtórnie z S. Vincenzem. W związku z tymi podróżami pozostają jego późniejsze przekłady utworów huculskich, m. in. prozy P. Szekieryka (nie publikowane).

W czasie drugiej wojny światowej R. przebywał początkowo w Warszawie; przeżyciom tamtego czasu dał świadectwo w reportażu literackim W oblężonej Warszawie („Głos Robotn.” 1945 nr 134–142). Później jakiś czas mieszkał i pracował jako ogrodnik u Iwaszkiewiczów w Stawisku koło Podkowy Leśnej. Tam R. poznał swą przyszłą drugą żonę, Helenę Zielińską, z którą od września 1941 zamieszkał w Milanówku pod Warszawą, w bardzo trudnych warunkach. Zarobkował w tym czasie jako urzędnik, m. in. w Polskim Komitecie Opiekuńczym; brał też udział w konspiracyjnym życiu kulturalnym stolicy, współpracując z referatem literackim Wydz. Propagandy Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej.

Lata powojenne były dla R-a bardzo trudne. Po przebytym w czasie wojny zapaleniu płuc zachorował na gruźlicę (później rozwinęła się astma i choroba serca); wciąż w tych samych warunkach mieszkaniowych (w Milanówku) nie miał możliwości ani leczenia, ani pracy twórczej. W l. 1945–8 ogłaszał w różnych czasopismach (m. in. „Rzeczpospolita”, „Płomień”, „Płomyk”, „Warszawa”, „Nowiny Liter.”, „Radio i Świat”) wspomnienia, felietony i opowiadania (głównie dla młodzieży) – była to w znacznej części jego twórczość przedwojenna. Współpracował też z działem audycji lokalnych Polskiego Radia w Warszawie. W r. 1946 wydał adaptację sceniczną „Placówki” B. Prusa, pt. Ziemia, a w r. n. Wspomnienia o Karolu Szymanowskim (Kr.) oraz kolejną «tatrzańsko-narciarską» powieść dla młodzieży – W pięknych górach (Kat. 1947). W r. 1948 opublikował «komediodramat w trzech aktach» Zielone Święta (W.), poprzedzony autorskim wstępem, wyjaśniającym sens utworu: krytyka społeczności góralskiej jako obrazu społeczeństwa w ogóle. Autor nie ujawnił jednak, iż utwór ten jest nieco tylko zmodyfikowaną wersją Karczmy, której współautorką była H. Roj-Kozłowska. W l. 1948–56 R. pozostawał bez środków do życia – wydawnictwa odmawiały wznawiania jego przedwojennych książek. R. nie zaakceptował ówczesnego ustroju Polski; nie próbował przystosować się do nowych warunków w twórczości – komunizm przyjmował jako «totalne szaleństwo», które musi przeminąć samo przez się. Stąd jego wyizolowanie się z oficjalnego środowiska literackiego, osamotnienie i – w konsekwencji – pogłębiająca się mizantropia. W tym czasie nieustannie zabiegał w Związku Literatów Polskich (którego był członkiem od czasu jego powstania, a w r. 1945 delegatem oddziału Warszawskiego na I Zjazd), o poparcie starań o mieszkanie oraz o zapomogi i stypendia – z nikłymi tylko rezultatami. Otrzymywał też pomoc materialną od mieszkającej w Anglii siostry Krystyny Brzozowskiej. Na początku l. pięćdziesiątych R. współpracował z Iwaszkiewiczem w przygotowaniu scenicznej wersji I tomu „Emancypantek” B. Prusa, wydanej w r. 1953 pt. Pensja pani Latter (W.) i wystawionej 5 VI 1954 w Teatrze Współczesnym w Warszawie, w reżyserii Erwina Axera (z późniejszej korespondencji pisarzy, ujawniającej konflikt na tle praw autorskich, zdaje się wynikać, iż inicjatywa adaptacji należała do Iwaszkiewicza).

W r. 1956 ukazała się, pisana w l. 1949–50, powieść R-a dla młodzieży Barba (W.), z obszernym posłowiem Jerzego Eugeniusza Płomieńskiego, omawiającym całą twórczość R-a. W wydanej w r. n. księdze zbiorowej „Stanisław Ignacy Witkiewicz. Człowiek i twórca” pomieszczono fragment wspomnień R-a pt. Witkacy, czyli o życiu po drugiej stronie rozpaczy. W r. 1957 R. wyjechał do zamieszkałej w Londynie siostry. Przebywał tam (wraz z matką) dwa miesiące. Miał kilka wieczorów autorskich, w miejscowej prasie polskiej drukowano jego wiersze i fragmenty prozy, nawiązał kontakty z pisarzami emigracyjnymi. W toku były przygotowania do edycji w Londynie jego poezji zebranych oraz tomu wspomnień z l. 1917–39, nie doszło jednak do ich publikacji. Powtórnie był w Londynie w r. 1959. Natomiast w kraju wydano w t. r. retrospektywny wybór jego prozy – Na wielkiej grani. Wniebowstąpienie, z przedmową Stefana Lichańskiego (W.), zawierający m. in. nie opublikowane przedtem w formie książkowej utwory: Szalona ballada, cykl nowel huculskich Echo starowiecza według «wierchowiańskiej opowieści Piotra Szekieryka». W r. 1960 po wieloletnich staraniach R. otrzymał mieszkanie w Warszawie. Tam zmarł 21 IX 1970. Pochowany został w rodzinnym grobowcu Kozłowskich na cmentarzu Powązkowskim.

Oba małżeństwa R-a, z Heleną Rojówną oraz z Heleną Zielińską, pozostały bezdzietne.

R. miał dwoje rodzeństwa: siostrę Krystynę Brzozowską (ur. 1901), krytyka literackiego, autorkę powieści dla młodzieży, która po drugiej wojnie światowej przebywała na emigracji w Londynie i współpracowała m. in. z „Orłem Białym” i „Wiadomościami”, brata Tadeusza Kozłowskiego (ur. 1902), profesora Politechn. Pozn. (1946–58) i Krakowskiej (do r. 1972), a zarazem autora nowel i powieści.

Spuścizna rękopiśmienna R-a znajduje się w B. Jag. (m. in. Izochimeny, Książęta z gór, t. I pamiętnika obejmujący l. 1917 – ok. 1930, a także szkice malarskie i akwarele z r. 1919). Inne, nie opublikowane utwory literackie R-a (m. in. przekład z P. Szekieryka, pamiętnik Z Jarosławem Iwaszkiewiczem na Ukrainie) przechowuje Biblioteka Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w W.

 

Portret przez S. I. Witkiewicza (pastel) z 1922 lub 1923 r. w posiadaniu brata R-a Tadeusza Kozłowskiego z Kr.; – Nowy Korbut (Słown. Pisarzy) (bibliogr., wykaz kryptonimów); Bibliogr. dramatu pol.; Chudek J., Z materiałów bibliograficznych dotyczących pisarzy zmarłych w r. 1970, „Roczn. Liter.” 1970; Czachowska, Literatura pol. Bibliogr., I–III; Pol. Bibliogr. Liter. za r. 1944/5 i n.; Enc. tatrzańska; Lipoński W., Humanistyczna encyklopedia sportu, W. 1987; Literatura Pol. Enc., II (A. Konkowski); Bartelski L. M., Polscy pisarze współcześni, W. 1977; Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Nowy słownik literatury dla dzieci i młodzieży, W. 1984; – Bobka L., Nieznane pamiętniki Rytarda, „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” (Londyn 1986 nr z 26 II); Brzozowska K., Jerzy Mieczysław Rytard – obrońca przegranej sprawy, „Orzeł Biały” (Londyn) 1970 nr z listopada, s. 20–22; Jaworski K. A., Piewca Tatr, „Kamena” 1969 nr 21 (fot.), przedruk w: tenże, Pisma, L. 1973 X 244–8; tenże, W kręgu Kameny, L. 1965; Kolbuszewski J., Tatry w literaturze polskiej, Kr. 1982; Lipoński W., Sport, literatura, sztuka, W. 1974; Literatura polska 1918–1975, t. 1: Literatura polska 1918–1932, W. 1975; Łobodowski J., O Jerzym Rytardzie, „Wiadomości” (Londyn) 1971 nr z 6 VI; Mazur G., Biuro Informacji i Propagandy SZP-ZWZ-AK 1939–45, W. 1987; Obraz liter. pol. XIX i XX w., S. 6, II (fot. zbiorowa z ilustr., nr 138); Ochotnicka T., Teatr w Zakopanem w l. 1870–1939, „Roczn. Podhalański” T. 3: 1985 s. 145–85; Paryski W. H., Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki, W. 1951 I 105; Stradecki J., W kręgu Skamandra, W. 1977; Woźniakowski K., Początki działalności Związku Zawodowego Literatów Polskich po wyzwoleniu, w: Prace ofiarowane Henrykowi Markiewiczowi, Kr. 1984; – Dobrowolski S. R., Tamte dni i lata, W. 1981 s. 55 i n., 119 i n.; Iwaszkiewicz J., Marginalia, „Twórczość” 1991 nr 2 s. 42; Jaworski K. A., Pożegnanie, „Kamena” 1970 nr 22; Listy St. Ignacego Witkiewicza do J. E. Płomieńskiego, „Pam. Liter.” 1985 nr 4 s. 198–9, 201–2; Nałkowska Z., Dzienniki, W. 1988 IV cz. 2; Od bliskich i dalekich. Korespondencja do W. Broniewskiego, W. 1981 I–II; Rozmowa „Słowa” z Jerzym Mieczysławem Rytardem, „Słowo Powsz.” 1958 nr 65 (fot.); Rytard J. M., O pewnej wizycie u Karola Szymanowskiego. Fragment z pamiętników, „Kamena” 1962 nr 5 (fot.); Sułkowski T., Niemojewski J., Poezja Rytarda. Powitanie, „Wiadomości” (Londyn) 1959 nr 49; Szymanowski K., Korespondencja, Kr. 1982 I; tenże, Z listów, Oprac. T. Bronowicz-Chylińska, Kr. 1958 (fot.); Wat A., Mój wiek, W. 1990 I–II; Zborowski J., Pisma podhalańskie, Kr. 1972 I, II; – Arch. B. Związku Literatów Pol. w W.: Ankiety personalne oraz zbiór dokumentów dotyczących spraw bytowych: stypendia, zapomogi, sprawy mieszkaniowe, stosunki z wydawcami z l. 1945–70 oraz wycinki prasowe, też z prasy emigracyjnej, odnoszące się do R-a (recenzje, wywiady); B. Jag.: Przyb. 17/86 Wyciąg z księgi urodzonych i ochrzczonych, wydany przez Urząd Parafialny św. Mikołaja, Kr. ul. Kopernika 6, rkp. Przyb. 7/86: Życiorys R-a (dwie nieco różne wersje – własnoręczny brulion rękopiśmienny i mszp. pisany prawdopodobnie przez drugą żonę R-a), rkp. Przyb. 119/86: Notatki osobiste – rodzaj prywatnego dziennika z lat pięćdziesiątych, 8 zeszytów, rkp. Przyb. 4/86 – Przyb. 6/86, Przyb. 121/86 – Przyb. 122/86: Korespondencja, m. in. bruliony listów do rodziny (do siostry Krystyny Brzozowskiej, brata Tadeusza, matki, pierwszej żony Heleny z Rojów, drugiej żony Heleny z Zielińskich), i listy od rodziny, korespondencja z pisarzami i wydawcami w kraju i za granicą, m. in. Iwaszkiewiczem, Grydzewskim, S. Lamem, J. Niemojewskim, Z. Lichniakiem oraz ze Związkiem Literatów Polskich; B. Gł. Uniw. Marii Curie-Skłodowskiej w L.: Koresp. R-a i dokumenty dotyczące R-a; B. Muz. Liter. im. A. Mickiewicza w W. Dział Rękopisów: Korespondencja, m. in. z Iwaszkiewiczem, K. A. Jaworskim, R. Kołonieckim, S. Sebyłową, S. Węgrzynem; Muz. im. A. i J. Iwaszkiewiczów w Stawisku: Dokumenty dotyczące R-a i jego korespondencja; – Długołęcka L., Pinkwart M., Zakopane od A do Z (mszp. złożony do druku w wydawnictwie „Sport i Turystyka”, 1990); – Długołęcka L., Pinkwart M., Zakopane. Przewodnik historyczny, Wyd. 2. (mszp. w posiadaniu autorów); – Informacje brata R-a Tadeusza Kozłowskiego oraz Macieja Pinkwarta z Zakopanego.

Andrzej Matuszyk

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Tadeusz Eugeniusz Sieczkowski

1907-12-15 - 1973-12-24
architekt
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.