INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Józef Edmund Paszkowski  

 
 
1817-01-03 - 1861-04-17
 
Biogram został opublikowany w 1980 r. w XXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Paszkowski Józef Edmund (1817–1861), poeta, tłumacz. Ur. 3 I w Warszawie, był synem Dominika, oficera w sztabie księcia Józefa Poniatowskiego, potem zarządcy dóbr Poniatowskich Jabłonna koło Warszawy, i Anny z Niemojew;skich, bratem Franciszka (zob.). Starannie wychowany, wyniósł z domu dobrą znajomość języków obcych. Po ukończeniu Wojewódzkiej Szkoły Pijarów w Warszawie rozpoczął aplikację w Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Duchownych; w r. 1834 podjął pracę w Wydziale Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W r. 1836 był członkiem Komisji Egzaminacyjnej przy Okręgu Naukowym Warszawskim, a w r. 1848 sekretarzem kursów pedagogicznych i Komitetu Egzaminacyjnego. W ciągu dwudziestopięcioletniej pracy w administracji szkolnictwa doszedł do rangi asesora kolegialnego. Równolegle do zajęć urzędniczych rozwijał twórczość literacką. Wiedza zdobyta w szkole, podbudowana później gruntownymi i systematycznymi studiami własnymi nad literaturą francuską, niemiecką, a zwłaszcza angielską, nadto zdolności i zamiłowania literackie uczyniły z P-ego przede wszystkim znakomitego tłumacza. Debiutował w r. 1840 przekładem fragmentu dramatu V. Hugo „Hernani” („Pam. Sceny Warsz.”), następnie opublikował w „Bibliotece Warszawskiej” przekłady J. W. Goethego (fragmenty z „Fausta”, 1841), F. Schillera („Don Carlos”, 1842), G. Byrona (1842: „Manfred”, „Kain”). Próbował też pisać poezje oryginalne, ale bez większego powodzenia. W wierszach tych (Wiara, Mularz, Rekolekcja i in.), drukowanych w „Bibliotece Warszawskiej”, a następnie zebranych w Poezjach tłumaczonych i oryginalnych (W. 1842), zdaniem A. Tyszyńskiego – była «w ogólności nieraz myśl głębsza, pewna strojność wiersza, lot wyższy, niekiedy też pewna proza, pewny bezszyk i męt wyobrażeń, w dykcji rozwlekłość».

Odtąd P. zajął się wyłącznie działalnością translatorską, którą uprawiał przez całe życie. Interesowały go przede wszystkim arcydzieła literatury światowej: G. E. Lessinga, Goethego, Byrona, W. Shakespeare’a. W wyniku rzetelnej, wieloletniej pracy przyswoił literaturze polskiej trzynaście najpopularniejszych dramatów Shakespeare’a, z czego dziesięć: „Juliusz Cezar”, „Romeo i Julia”, „Makbet”, „Koriolan”, „Kupiec wenecki”, „Otello”, „Król Lir”, „Król Ryszard III”, „Burza” i „Hamlet”, ukazało się w l. 1856–62 na łamach „Biblioteki Warszawskiej”, pozostałe trzy: „Król Henryk IV”, „Figle kobiet” („The Merry Wives of Windsor”), „Ugłaskanie sekutnicy”, wyszły drukiem w dalszych latach po śmierci P-ego. Tłumaczenia te, uznane za najlepsze z ówczesnych, razem z przekładami Stanisława E. Koźmiana i Leona Ulricha, stały się podstawą do pierwszego polskiego zbiorowego wydania „Dzieł dramatycznych” Shakespeare’a, które ukazało się w Warszawie w l. 1875–7 pod redakcją Józefa I. Kraszewskiego. Przekłady P-ego znalazły się również w wielu późniejszych edycjach dramatów Shakespeare’a. Liczne edycje świadczą zarówno o wysokiej randze przekładów P-ego, jak też o ich wartości literackiej. Równie żywotne okazały się one na scenie i do dzisiaj są wystawiane; najczęściej były grane „Hamlet”, „Otello” i „Król Lir”. Zwłaszcza przekład „Hamleta” dotąd wytrzymuje konkurencję z późniejszymi spolszczeniami. Błędnie przypisywano P-emu przekład trzytomowej edycji „Dramatów Szekspira” (W. 1857–60), dokonany przez Józefa Komierowskiego, a opublikowany anonimowo. P. zmarł 17 IV 1861 w Warszawie. Pochowany został na cmentarzu Powązkowskim. Był odznaczony Orderem Św. Stanisława III kl.

Z małżeństwa z Seweryną z domu Stompf P. miał troje dzieci: Leona (zob.), Franciszka (zob.) i Laurę.

W spuściźnie rękopiśmiennej pozostawił P. dramat Bohdan (fragmenty druk. w „Bibl. Warsz.” 1844), tłumaczenia poematów Byrona, T. Tassa, wiele prac oryginalnych, m. in. rozprawę o przysłowiach polskich, oraz dzieło wielu lat życia – całkowity przekład „Fausta” Goethego (druk. w „Przegl. Pol.” 1881/2 i osobno, Kr. 1882), opatrzony komentarzami tłumacza.

 

Rysunek Polkowskiego wg fot. Beyera, „Tyg. Illustr.” T. 3: 1861 nr 90; – Estreicher w. XIX; Nowy Korbut, IX (Romantyzm); Bibliogr. dramatu pol., II; Hahn W., Shakespeare w Polsce. Bibliografia, Wr. 1958; Enc. Org.; W. Enc. Powsz. (PWN); – German L., „Faust” Goethego i polskie przekłady tej tragedii, „Bibl. Warsz.” 1884 t. I s. 244–66; Helsztyński S., Hamlet Wiliama Szekspira, W. 1969 (podob.); tenże, Zwycięskie dzieje Szekspira w Polsce, „Życie i myśl” 1964 z. 3–4; [Lewik W., Staniewska A.], Od Redakcji, w: Szekspir W., Dzieła dramatyczne, W. 1958 I; Matlakowski W., Wstęp do: Szekspir W., Hamlet, Kr. 1894; Pakowska R., Polskie przekłady poematów Byrona «Childe Harold» i «Manfred», Kr. 1938; Recenzje prac P-ego w: „Bibl. Warsz.” 1842 t. 1 s. 205–8 ([A. Tyszyński] A. T.), „Kron. Wiad. Krajowych i Zagran.” 1856 nr 60 s. 4 ([Szymanowski W.] 4), „Nadwiślanin” 1841 t. 2 s. 87–8 (R. Zmorski), „Niwa” R. 12: 1883 t. 23 s. 427–9 (T. Choiński); Skwarczyńska S., Przekład i jego miejsce w literaturze i w kulturze narodowej, w: Pomiędzy historią a teorią literatury, W. 1975 s. 187–221; taż, Wartość narodowo-kulturowa przekładu literackiego. (Na przykładzie Hamleta Sheakespeare’a w ujęciu J. P-ego), w: Slavic poetics. The Hague, Paris 1973 s. 409–16; Tarnawski W., O polskich przekładach dramatów Szekspira, Kr. 1914; Tarnowski S., Szekspir w Polsce, w: Studia do historii literatury polskiej. Wiek XIX, Kr. 1898 IV; – Hertz P., Zbiór poetów polskich XIX w., W. 1961 ks. 2, 1975 ks. 6; Wilkońska P., Moje wspomnienia, W. 1955 s. 446; – „Kur. Warsz.” 1861 nr 98 (nekrolog), 1866 nr 204 s. 1191; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1861: „Bibl. Warsz.” t. 2 s. 500 ([Wójcicki K. W.] K. Wł. W.), „Gaz. Pol.” nr 104 s. 2, nr 112 s. 2 ([Skimborowicz H.] +), „Gaz. Warsz.” nr 115 s. 8 (Faleński F.), „Tyg. Illustr.” T. 3 nr 90 s. 231–2 (Raszewski K.); – IBL PAN: Kartoteka bibliogr.

Cecylia Gajkowska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Franciszek Paszkowski

1853-09-27 - 1926-05-29 adwokat
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Walenty Wańkowicz

1799 lub 1800 - 1842-05-12
malarz
 

Julian Bartoszewicz

1821-01-17 - 1870-11-05
historyk
 

Leon Henryk Kapliński

1826-05-04 - 1873-03-01
malarz
 

Antoni Kozakiewicz

1841 - 1929-01-03
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jakub Piepes

1846-04-04 - 1904-10-19
aptekarz
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.