INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Karolina Straus (Hummel)  

 
 
1833-07-01 - 1909-05-31
 
Biogram został opublikowany w latach 2006-2007 w XLIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Straus (Strauss), zamężna Hummel Karolina (1833–1909), tancerka.

Ur. l VII (19 VI st.st.) w Warszawie, w rodzinie ewangelickiej, była córką Henryka Krzysztofa i Rozalii z Langów. Informacje o rodzicach i rodzeństwie w biogramie siostry Anny (zob.).

S. uczyła się tańca w szkole baletowej w Warszawie, od r. 1843 pod kierunkiem Filippa Taglioniego, który wywarł duży wpływ na przebieg jej kariery. Dn. 1 X t.r. po raz pierwszy wystąpiła w Teatrze Wielkim w roli siedmioletniej Lauretty w prologu baletu „Gitana” (muzyka J. Schmidt, D. Auber i Józef Stefani, choreografia F. Taglioni). Dn. 5 IX 1846 tańczyła (m.in. z siostrą Anną) w szkolnym balecie komicznym „Diabełek kulawy czyli Kłopoty opieki” (muzyka Józef Damse, choreografia F. Taglioni), zyskując jako Izabella podziw recenzenta: «drobna nóżka, rączka najszczęśliwiej utoczona przez wielkiego rzeźbiarza, naturę, giętka postać, a przy tym jakiś urok naturalny, którego nie można nabyć pracą» („Gaz. Warsz.” 1846 nr 341). Dn. 17 IV 1847 tańczyła w divertissement „Przybycie, zabawa i odjazd kolei żelaznej” (muzyka Stefani, choreografia F. Taglioni), a 28 X t.r. Geniusza w prapremierze „Hrabiny i wieśniaczki czyli Przemiany żon” (muzyka A. Adam i Stefani, choreografia Roman Turczynowicz). Ok. r. 1850 została przyjęta do zespołu baletu warszawskiego i w styczniu 1851, na polecenie cara Mikołaja I, wyjechała, w towarzystwie matki, z częścią zespołu na występy do Petersburga. W tamtejszym Teatrze Wielkim tańczyła w lutym i marcu błękitnego mazura z baletu „Swojenrawnaja żena” („Hrabina i wieśniaczka”) także z tancerzami rosyjskimi, główną rolę żeńską, Zośki, w balecie „Wesele w Ojcowie” (muzyka Stefani, na motywach „Krakowiaków i Górali” Jana Stefaniego, Karol Kurpiński i Damse, choreografia Julia Mierzyńska i M. Pion), a także uczestniczyła w tańcu górali karpackich, włączonym w tym czasie do opery „Moskal-czariwnik” I. P. Kotlarewskiego; zdobyła uznanie rodziny carskiej i publiczności. Po powrocie do Warszawy w r. 1852 wzięła udział w premierze dwóch divertissements: „Pałac kryształowy w Londynie” (29 V, muzyka Józef Stefani, choreografia Turczynowicz) i jako Kupido w „Miłości przebudzonej” (30 IX, muzyka G. Panizza, choreografia F. Taglioni), a w r. 1853 w divertissement „Żniwiarze” (21 IV, muzyka Tittel i Józef Stefani, choreografia Turczynowicz). Dn. 17 VII 1853 tańczyła Lilię w premierze baletu „Asmodea, czyli Diabeł rozkochany” (muzyka G. A. Scaramelli i Józef Stefani, choreografia Turczynowicz).

Po ustąpieniu ze sceny Konstancji Turczynowiczowej (1853) została S. primabaleriną i przejęła z jej repertuaru tytułową rolę w „Esmeraldzie” (muzyka C. Pugni w oprac. Józefa Stefaniego, choreografia Turczynowicz), którą tańczyła od l XI t.r. Od 26 VIII 1855 dublowała swą siostrę Annę w tytułowej roli baletu „Paquita, czyli Cyganie” (muzyka E. Deldevez w oprac. Józefa Stefaniego, choreografia Turczynowicz), tańczyła też Fiorellinę w balecie „Wyspa miłości” (wyst. 28 II 1856, muzyka W. Gährich/Józef Stefani, Franciszek Małgocki, Konstanty Majeranowski, choreografia Turczynowicz). Carl Blasis, który kierował baletem warszawskim w sezonie 1856/7 specjalnie dla S. opracował balet „Karnawał wenecki” (wyst. w Warszawie 6 V 1857 pt. „Dwa dni karnawału w Wenecji”, muzyka J. Quattrini i in.), a w książce „Tancy voobšče, baletnyje znamenitosti i nacional’nyje tancy” (Moskva 1864 s. 80) tak ją opisał: «Młoda, urodziwa, pięknie zbudowana [...], wydaje się stworzona do tańca; w tej dziedzinie sztuki zalicza się ona do najbardziej utalentowanych...». Grana przez S. od 16 XII 1856 rola Małgorzaty w balecie „Faust” (muzyka P. Mandanici, Viviani, G. Bajetti, L. Casamorăta, F. Blasis, choreografia C. Blasis) «nastręczyła pannie K. Straus nowe pole do czarowania nas swym pełnym wdzięku talentem. [Jej] taniec [...] nie zaleca się siłą – młoda ta osoba jest delikatnej budowy ciała, gracja więc zostaje jej dziedziną» („Gaz. Codz.” 1858 nr 118). Wg Jana Tomasza Seweryna Jasińskiego «Czarowała uśmiechem, spojrzeniem, życiem, swobodą, łatwością, siłą i powietrznością tańca, grą mimiczną wyrazistą, pewną». Następca C. Blasisa, Turczynowicz, opracował choreografię do baletu „Korsarz” (premiera 10 IX 1857, muzyka Adam w oprac. Józefa Stefaniego) z S. w roli Medory. W kolejnych sezonach S. tańczyła rolę Angeli, tytułowej córki w balecie „Marco Spada, czyli Córka rozbójnika” (premiera 28 IX 1858, muzyka Auber w oprac. Gabriela Rożnieckiego, choreografia Turczynowicz) oraz Adelinę w balecie „Modniarki, czyli Karnawał paryski” (premiera 17 X 1859, muzyka M. Strebinger, choreografia Turczynowicz). Jej ostatnią, ważną rolą była Maria w balecie „Dziewice jeziora” (muzyka Rożniecki, choreografia Turczynowicz, premiera 22 X 1860). W tym czasie, w trakcie galowego przedstawienia operowego w obecności cara Aleksandra II zwichnęła nogę; potem wyjechała za granicę. Na decyzję o wyjeździe mógł wpłynąć także trwający od stycznia 1861 bojkot teatrów oraz uwięzienie w Cytadeli warszawskiej brata S., Henryka, aresztowanego za wyrób biżuterii patriotycznej. Dn. 10 X t.r. „Kurier Warszawski” (nr 250) odnotował, że S. «wróciła z zagranicy, dokąd udawała się dla podratowania zdrowia. Wkrótce zaś jak słychać ma udać się do Berlina, gdzie podobno otrzymała zaproszenie na porę zimową». Dn. l IX 1862 została S. zwolniona z pracy na scenie. Zmarła 31 V 1909, została pochowana na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (aleja 22, grób 40).

W małżeństwie (ślub 12 V 1867 w kościele ewangelicko-augsburskim) z Aleksandrem Hummlem (zm. 1878), kupcem korzennym, miała S. troje dzieci: Wacława (1872–1943), Jana (1873–1882) i Franciszkę, która została żoną swego krewnego Kazimierza Straussa (wnuka Krystiana Bogumiła, brata Henryka Krzysztofa).

 

Portret S. i siostry Anny przez Ksawerego Jana Kaniewskiego z r. 1853, olej., wł. Muz. Narod., depozyt w Muz. Teatr. w W.; Sztych przez Józefa Siemmlera z r. 1853, tamże; – Słown. Teatru Pol. (fot., bibliogr., ikonogr.); Szulc, Cmentarz Ewangelicko-Augsburski; – Pudełek J., Sukcesy warszawskich tancerzy w Petersburgu w lutym 1851 roku, „Pam. Teatr.” 1995 z. 3–4 s. 427–38; taż, Warszawski balet romantyczny (1802–1866), Kr. 1968; Szczublewski J., Teatr Wielki w Warszawie w latach 1833–1993, W. 1993; Wysocka T., Dzieje baletu, W. 1970; – „Gaz. Codz.” 1858 nr 337; „Gaz. Warsz.” 1846 nr 236, 341; „Kur. Warsz.” 1851 nr 63, 67, 1856 nr 68, 1861 nr 160, 250, 1867 nr 107, 1909 nr 149 (nekrolog); „Sankt Peterburgskie vedomosti” 1851 nr 29; – IS PAN: Chomiński M., Wykaz chronologiczny aktorów teatru warszawskiego z lat 1774–1873, rkp. 1067/73 (poprawna data ur. S.), Jasiński J. T. S., Życiorysy aktorów polskich XVIII i XIX w., rkp. 1067/74; Rossijskij gosudarstvennyj istoričeskij archiv w Pet.: F. 497 op. 2 j.ch. 13483, F. 469 op. 10 j.ch. l475; – Mater. Witolda Strausa z W. (m.in. odpisy metryk chrztu, kron. rodzinna spisana przez Zofię Długoborską, wnuczkę Franciszki i Kazimierza Straussów).

Joanna Sibilska-Siudym

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Anna Straus

1829-07-20 - 1912-09-02 tancerka
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Józef Ignacy Łukasiewicz

1822-03-08 - 1882-01-07
farmaceuta
 

Lucjan Antoni Rydel

1870-05-17 - 1918-04-08
poeta
 

Zdzisław Grocholski

1881-01-26 - 1968-11-10
działacz społeczny
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Adam Feliks Romer

1892-01-05 - 1965-08-14
publicysta
 

Władysław Konopczyński

1880-11-26 - 1952-07-12
historyk
 

Antoni Piotrowski

1853-09-07 - 1924-12-12
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.