INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Konstanty Plater (Broel-Plater)  

 
 
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Plater (Broel-Plater) Konstanty (1778?–1849), marszałek szlachty pow. zawilejskiego. Był czwartym z kolei synem Kazimierza Konstantego (zob.) i Izabeli z Borchów, bratem Ludwika Augusta (zob.), Michała Platera-Zyberka (zob.) i Stanisława (zob.). Wcześniejsze lata życia P-a nie są nam znane. Ok. r. 1802 wyjechał z rodziną za granicę; był m. in. w Paryżu. W l. 1809–12 był marszałkiem szlachty pow. zawilejskiego (od r. 1843 nazwa powiatu uległa zmianie na święciański) w gub. wileńskiej. W r. 1817 jako delegat pow. zawilejskiego na sejmik gubernialny wileński był P. obecny na burzliwej sesji 30 XII t. r., na której rozpatrywano sprawę zniesienia poddaństwa chłopów. Jej zwolennikiem okazał się zarówno P., jak i reprezentowany przez niego powiat. P. podpisał podjętą 4/16 X 1818 na sejmiku pow. dyneburskiego w Krasławiu uchwałę postulującą utworzenie w gub. witebskiej komitetu mającego się zająć rozpatrzeniem proponowanych reform włościańskich; nie podpisał jednak (stanowiąc wśród ziemian wyjątek) uchwały sejmiku w Krasławiu 1/13 III 1819 o utworzeniu w tychże celach siedmioosobowej komisji.

W latach dyskusji nad sprawą chłopską P. należał do kilku lóż wolnomularskich, uzyskując IV stopień wtajemniczenia. W r. 1819/20 był członkiem honorowym lóż: «Doskonała Jedność» i «Kazimierz Wielki»; jako urzędnik Wielkiego Wschodu pełnił funkcję sędziego loży «Gorliwy Litwin», w r. 1820 był członkiem honorowym lóż: «Szkoła Sokratesa» i «Szczęśliwe Oswobodzenie», w r. 1821 «Zum guten Hirten». W związku z likwidacją przez władze wolnomularstwa w r. 1821 przemawiał 15 X t. r. na posiedzeniu pożegnalnym loży «Gorliwy Litwin», «przypominając zaprzysiężone obowiązki braci» i «dotrzymania najuroczyściej zaprzysiężonych tajemnic». P. był prezesem sądu granicznego zawilejskiego, ale w r. 1819 już funkcji tej nie pełnił. W latach dwudziestych, a może wcześniej, należał prawdopodobnie do Komisji Sądowo-Edukacyjnej wileńskiej, która głównie rozpatrywać miała sprawy funduszów przeznaczonych na oświatę. Jednakże Jan Śniadecki (od r. 1820 członek tej Komisji) uskarżał się przed Adamem Jerzym Czartoryskim, że P. «lata po sądach za interesami familijnymi i całkowicie zaniedbuje swoje obowiązki w Komisji».

P-a pochłaniały nie tylko sprawy rodzinne, które niejednokrotnie załatwiał za braci, ale, a może przede wszystkim, bardzo rozległe stosunki towarzyskie. Bywał w wielu domach ziemiańskich na Wileńszczyźnie, przyjaźniąc się szczególnie z rodziną Güntherów, u których był codziennym gościem, podobnie jak Ignacy Chodźko, Antoni Odyniec i in. Niemłody już i «twarzy nie pięknej» darzył panie swoim afektem, bywał powiernikiem «wszystkich incomprises» (Puzynina). Z młodzieżą spędzał czas na zabawie, ale i na lekturze. Kupował wiele świeżo wydanych książek, które z talentem głośno odczytywał. Znalazły się wśród nich pierwsze wydania „Poezji” Mickiewicza, przekład poezji Byrona, dokonany przez A. Odyńca i in. Usłużny i «pierwszy do składek dobroczynnych», cieszył się, mimo pewnych śmieszności, ogólną sympatią. Zmarł u swego brata Michała w Liksnie w r. 1849. Nie był żonaty.

 

Sztych E. Quenedey wymieniony w: Czapski E., Spis rycin przedstawiających portrety przeważnie polskich osobistości w zbiorze Emeryka hr. Hutten-Czapskiego w Krakowie, Kr. 1901; – Konarski Sz., Platerowie, Mater. do biogr., geneal. i herald. pol., IV 64; Słown. Geogr., (Święciany); Małachowski-Łempicki, Wykaz pol. lóż wolnomularskich; – tenże, Wolnomularstwo na ziemiach dawnego W. Ks. Litewskiego 1776–1822, Wil. 1930; Mościcki H., Pod znakiem Orła i Pogoni, Lw.–W. 1923; tenże, Sprawa włościańska na Litwie w pierwszej ćwierci XIX stulecia, W. 1908; – Z Güntherów Puzynina G., W Wilnie i dworkach litewskich 1815–1843, Wil. [b. r.] s. 60–1, 190, 218, 234, 267, 326, 349; – B. Czart.: rkp. ew. XVII 3255.

Helena Wereszycka

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Władysław Kossowski

1836 - brak danych
artylerzysta
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Władysław Józef Maleszewski

1832-02-02 - 1913-06-07
publicysta
 

Stefan Rostworowski

1784-09-02 - 1866-01-07
major WP
 

Ignacy Polkowski

1833-08-27 - 1888-08-27
ksiądz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.