INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Pilecki h. Leliwa     

Stanisław Pilecki h. Leliwa  

 
 
brak danych - 1527-03-26
Biogram został opublikowany w 1981 r. w XXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pilecki Stanisław h. Leliwa (zm. 1527), starosta gródecki. Był synem woj. sandomierskiego Jana (zob.) i Zofii, bratem Mikołaja, woj. bełskiego (zob.), i Jana, star. lubelskiego i parczewskiego (zob.). W r. 1494 zapisał się na Uniw. Krak. W r. 1496 ożenił się z Anną, córką nieżyjącego już wówczas kaszt. sandomierskiego Rafała Jarosławskiego (zob.). W r. 1497 stał się posiadaczem starostwa gródeckiego, które za zgodą króla wziął w zastaw od swojego szwagra Rafała Jarosławskiego (starostwo to nie zostało przez Jarosławskiego wykupione). T. r. wziął udział w wyprawie mołdawskiej Jana Olbrachta. W r. 1501 zasiadał na rokach sądowych w Przeworsku. Po spaleniu przez Tatarów zamku gródeckiego, na prośbę P-ego król nakazał w r. 1504 okolicznej szlachcie i mieszczanom Gródka odbudowę zamku pod nadzorem P-ego. W r. 1507 wziął udział w wyprawie wołoskiej, a później w walkach z Tatarami. Mimo to groziła mu utrata starostwa, gdyż 4 I 1510 król obiecał wydać konsens na wykupienie tenuty z jego rąk. W r. 1511 przebywał z królem w Poznaniu, a w r. n. uczestniczył w uroczystościach ślubnych Zygmunta i Barbary Zapolyi. We wrześniu 1516 był z królem w Wilnie, wziął udział w lutowym sejmie krakowskim w r. 1518; rozpatrywano na nim wniesioną przez arcbpa lwowskiego Bernarda Wilczka skargę przeciw P-emu o szkody wyrządzone w dobrach arcybiskupich i zabranianie poddanym korzystania z lasów królewskich. W rezultacie król wyznaczył komisję do rozgraniczenia dóbr gródeckich od arcybiskupich i napomniał P-ego. P. należał do orszaku królewskiego w czasie powitania Bony Sforzy przed Krakowem i wziął udział w królewskich uroczystościach ślubnych. W maju t. r. był obecny na zjeździe generalnym ziemi krakowskiej. Dn. 1 XI t. r., w ramach wyzwalania dóbr królewskich z zastawu, zmieniono zasadę, na jakiej P. trzymał starostwo gródeckie. Otrzymując je w dożywocie wraz z obietnicą spłaty zastawu sukcesorom, został zobowiązany do rozliczania dochodów ze skarbem. Nie wziął udziału w wojnie pruskiej, gdyż król powierzył mu obronę ziem ruskich przed Tatarami, a z sejmu bydgoskiego w listopadzie 1520 wysłał doń instrukcję na wypadek najazdu tatarskiego. W r. 1524 przedmieszczanie gródeccy wnieśli do Zygmunta Starego skargę w związku ze zmuszaniem ich przez P-ego do nadmiernych robocizn na folwarku królewskim. W r. n. brał udział w pertraktacjach dotyczących sekularyzacji zakonu krzyżackiego z w. mistrzem Albrechtem, następnie przywiesił pieczęć do traktatu krakowskiego i był świadkiem hołdu pruskiego (10 VI). W r. 1501, po podziale z braćmi, wziął Kidów z pięcioma wsiami w pow. lelowskim i dobra tyczyńskie w ziemi przemyskiej. Odtąd pisał się najczęściej z Zalesia lub z Tyczyna. W związku z ruchem egzekucyjnym odezwały się głosy, że dobra tyczyńskie należały do domeny królewskiej, dlatego w r. 1515 P. wystarał się o przywilej, którym król poświadczał, że miasto Tyczyn z wsiami doń przynależnymi nie jest królewszczyzną, lecz dziedziczną własnością P-ego. W r. 1500 wraz z braćmi nadał kościołowi w Tyczynie dwa ogrody, a w r. 1519 dał prepozytowi szpitala tyczyńskiego stałe uposażenie 8 grzywien na wsi Budziwoj, w zamian za przynoszących mały dochód kmieci na przedmieściu Tyczyna. W r. 1519 P. wykupił za 200 grzywien leżącą w pobliżu wieś Lutoryż, którą z nadania Pileckich miała prawem feudalnym po ojcu Dorota, żona Jana Piwki. T. r. uzyskał zgodę króla na sprzedaż z dóbr w powiecie lelowskim (Przechodów, Wierzbki, Kidowa, Szydłowca, Siadczy i Solczy) czynszu na rzecz beneficjum kościelnego i wraz z braćmi ustąpił Kurów koło Bochni bratu stryjecznemu Stanisławowi. W r. 1520 P. określił prawa i obowiązki mieszczan i przedmieszczan Tyczyna. W r. 1519 został mianowany generalnym plenipotentem przez wyruszającego do Ziemi Świętej Hieronima Jarosławskiego (syna swego szwagra Rafała) oraz jednym z jego spadkobierców. Zapis majątkowy potwierdził Jarosławski po powrocie do kraju 28 X 1520 w Wągrowcu. Żona wniosła P-emu w posagu 4 300 zł węgierskich. W r. 1521, wraz z siostrą Barbarą Szczekocką, spłacała ona długi Hieronima Jarosławskiego, zaciągnięte u kupców florenckich. P. rozchorował się w czasie pobytu na sejmie w Krakowie w r. 1527. Dn. 23 III sporządził testament, zmarł 26 III t. r. w Krakowie w szpitalu Św. Floriana. Pochowany został prawdopodobnie w Pilicy, w kościele parafialnym, gdzie umieszczono epitafium. Z małżeństwa z Anną z Jarosławskich (zm. 1538) pozostawił P. synów: Adama (zm. przed r. 1535), Jana (zm. po r. 1548), Krzysztofa (zm. 1535), Mikołaja (zm. 1535), Piotra (zm. po r. 1537), w r. 1525 studenta Uniw. Krak., i Rafała (zm. po r. 1560). Syn Rafała Jan (zm. 1574) był rotmistrzem królewskim, starostą horodelskim i stolnikiem przemyskim. Odziedziczył on dobra pileckie, które następnie poprzez zastaw przeszły w ręce bpa krakowskiego Filipa Padniewskiego.  

Dworzaczek; Paprocki; Katalog dokumentów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Oprac. A. Fastnacht, Cz. 1., Wr. 1953 nr 701; – Dworzaczek W., Leliwici Tarnowscy, W. 1971; Hubicki R., Opis trzech zamków w bliskości Krakowa w okręgu olkuskim, W. 1858; Kiryk F., Mateszew S., Zarys dziejów Tyczyna do roku 1772, w: 600 lat Tyczyna (1368–1968), Rzeszów 1973 s. 25; Pociecha W., Królowa Bona, P. 1949–58 I–II; tenże, Geneza hołdu pruskiego, w: Dzieje Prus Wschodnich, Gdynia 1937 s. 102; Sucheni-Grabowska A., Odbudowa domeny królewskiej w Polsce 1504–1548, Wr. 1967 s. 108; – Acta Tom., V–VI, IX; Akta grodz. i ziem., XVIII–XIX; Album stud. Univ. Crac., II 31, 232; Corpus iuris, IV nr 47, 49; Matricularum summ., II–IV; Starod. Prawa Pol. Pomn., VI nr 104, 136, 299– 301, 513; Źródła Dziej., XV 490; – Arch. Państw. w Kr.: Castr. Crac., t. 36 s. 139, Terr. Crac., t. 153 s. 162, 176, 280, Terr. Pilz., t. 34 s. 22.

Franciszek Sikora  

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

walki z Tatarami, wyprawa bukowińska 1497, starostwo gródeckie (Woj. Ruskie), Traktat Krakowski 1525, Hołd Pruski 1525, ojciec - Wojewoda Ruski, herb rodu Leliwów, ojciec - Wojewoda Sandomierski, pertraktacje z Krzyżakami, ślub Zygmunta I z Barbarą 1512, ślub Zygmunta I z Boną 1518, Akademia Krakowska XV w., dobra w Ziemi Przemyskiej, ojciec - Kasztelan Sądecki, dobra w Woj. Ruskim, dobra w Woj. Krakowskim, królewszczyzny w Woj. Ruskim, dobra w Pow. Lelowskim, brat - Kasztelan Przemyski, brat - Wojewoda Bełski, działy spadkowe XVI w., matka - córka urzędnika ziemskiego sandomierskiego, brat - Kasztelan Wiślicki, ojciec - Kasztelan Biecki, sejm 1527 krakowski, brat - starosta w Woj. Ruskim, matka - starościanka lubelska, wuj - starosta w Woj. Lubelskim, brat - starosta w Woj. Lubelskim, stryj - starosta w Woj. Ruskim, brat - dworzanin królewski, teść - Kasztelan Sandomierski, fundacje kościelne XVI w., teść - starosta w Woj. Sandomierskim, matka - córka urzędnika ziemskiego lubelskiego, stryj - urzędnik ziemski lubelski, ojciec - starosta w Woj. Ruskim, teść - Starosta Ruski, odbudowa zamków, witanie królowych w kraju, sprawa sekularyzacji Prus, ojciec - Kasztelan Wiślicki, rodzina Pileckich (z Pilicy, Pilcy, Pilczy) h. Leliwa, dobra tyczyńskie, zjazdy generalne krakowskie, kościół parafialny w Tyczynie, sejmy XVI w. (1 poł.), spory szlachty z poddanymi, matka - córka urzędnika nadwornego koronnego, sejm 1518, krakowski, ojciec - komisarz królewski, żona - Jarosławska, teść - urzędnik ziemski przemyski, matka - Szczekocka, matka - starościanka grudziądzka, wuj - kanonik sandomierski, dzieci - 6 synów
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Chmura tagów

 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.