INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stefan Strzemieński     
Biogram został opublikowany w latach 2007-2008 w XLV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Strzemieński Stefan (1885–1955), generał brygady Wojska Polskiego.

Ur. 14 III w majątku Leśna (gm. Liszków, pow. sejneński) w rodzinie ziemiańskiej, był synem Bronisława, powstańca 1863 r., i Marii z domu Gerald-Wyżyckiej.

S. ukończył korpus kadetów w Połocku i Oficerską Szkołę Kawalerii w Jelizawietgradzie. Mianowany 20 IV 1905 podporucznikiem kawalerii, rozpoczął służbę w 16. p. dragonów na Kaukazie; 20 IV 1909 awansował na porucznika, a 20 IV 1913 na podrotmistrza. W okresie pierwszej wojny światowej dowodził kolejno szwadronem i dywizjonem; walczył na frontach niemieckim, austriackim i tureckim, a od zimy do wiosny 1916 uczestniczył w korpusie ekspedycyjnym, skierowanym przez Persję dla połączenia się z wojskami brytyjskimi działającymi pod Bagdadem i Kut-el-Amara. Dn. 20 IX 1916 został mianowany rotmistrzem. Dn. 15 X 1917 wydzielił Polaków (w sile szwadronu) z kaukaskiej dyw. kawaleryjskiej w Mińsku i przedostał się do Krasnego Brzegu pod Bobrujskiem, staczając po drodze utarczki ze zrewoltowanymi oddziałami armii rosyjskiej. W listopadzie 1917 wraz ze szwadronem, którego został dowódcą, wcielono go do formującego się w I Korpusie Polskim 3. p. ułanów. Dn. 12 II 1918 objął dowództwo tego pułku i brał z nim udział w walkach o charakterze potyczek, wypadów i podjazdów przeciw zrewoltowanym oddziałom armii rosyjskiej. Pułkiem dowodził do rozformowania I Korpusu w maju t.r.

W listopadzie 1918, już w kraju, był S. członkiem Tajnej Rady Naczelnej, której zadaniem było przygotowanie i zorganizowanie rozbrojenia armii niemieckiej stacjonującej w Warszawie. Kiedy na rozkaz Rady Regencyjnej z 4 XI t.r. zaczęto w WP odtwarzać 3. p. ułanów, objął jego dowództwo w stopniu podpułkownika; 10 XI zajął z żołnierzami pułku Zamek Królewski i Łazienki. Dn. 1 I 1919 wyruszył na front ukraiński w Małopolsce Wschodniej. Następnie objął dowództwo Grupy Pińskiej (1 IV – 31 VII t.r.) mającej za zadanie obronę przed Armią Czerwoną odcinka Kanału Ogińskiego oraz rzek Jasiołdy i Piny. Jednocześnie (23 IV – 12 V) dowodził czasowo Frontem Poleskim. Potem był dowódcą Grupy Słuckiej (31 VII – 12 VIII), która działała na tyłach sił sowieckich w kierunku na Czudzin i Wyżnie pod Słuckiem, zmuszając wroga do opuszczenia jego linii obronnych. Od 12 VIII 1919 do 15 IV 1920 dowodził kolejno Grupą (utworzoną 7 VIII 1919) w 2. Brygadzie Jazdy płk. Zdzisława Kosteckiego, a następnie całą 2. Brygadą Jazdy, m.in. wziął udział w wiosennych walkach na Polesiu, w czasie których zajęto Mozyrz i Kalenkowicze (4–12 III 1920). Zweryfikowany został w stopniu pułkownika ze starszeństwem z 1 VI 1919. W wyprawie kijowskiej dowodził ponownie 3. p. ułanów, wchodzącym od 15 IV 1920 w skład II Armii. W okresie 1 VII – 7 IX t.r. był dowódcą 3. Brygady Jazdy w Grupie gen. Jana Sawickiego, a następnie dowódcą 2. Brygady Jazdy oraz Północnej Grupy Jazdy w składzie II Armii (do 4 XI). Jego działalność w czasie ofensywy sowieckiej została wysoko oceniona, m.in. przez dowódcę Frontu Litewsko-Białoruskiego gen. Stanisława Szeptyckiego i Generalnego Inspektora Jazdy przy Naczelnym Wodzu gen. Romana Kaweckiego oraz Kosteckiego. Po zawieszeniu broni (z 18 na 19 X) dowodził S. kolejno: 2. Brygadą Jazdy (4 XI 1920 – grudzień 1921), 8. Brygadą Jazdy (do 1 VI 1924), 12. Brygadą Kawalerii (do 8 IX 1926) oraz 1. Brygadą Kawalerii, pełniąc jednocześnie obowiązki dowódcy 2. Dyw. Kawalerii. Od maja 1930 był komendantem garnizonu m. stoł. Warszawy. W marcu 1932 został mianowany generałem brygady (ze starszeństwem z 30 XI t.r.). Dn. 30 XI przeszedł w stan spoczynku. Został wówczas delegowany przez Ligę Morską i Kolonialną do Brazylii jako administrator terenów nabytych przez Ligę.

Wybuch drugiej wojny światowej zastał S-ego w kraju, zgłosił się wtedy do służby czynnej; I wiceminister spraw wojskowych gen. Janusz Głuchowski przydzielił go 6 IX 1939 do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie, gen. Mieczysława Smorawińskiego. Od 12 IX t.r. był S. komendantem garnizonu Dubna. Dn. 17 IX otrzymał rozkaz wymarszu ku granicy węgierskiej; dowodzona przez niego Grupa «Dubno» (kompania Obrony Narodowej, oddziały saperów i Legii Oficerskiej, 2. baon z ośrodka zapasowego 13. DP) walczyła z powodzeniem pod Kamionką Strumiłową, po czym skierowała się na Rawę Ruską. W rejonie Mostów Wielkich stoczyła 24 IX całodzienną walkę z Niemcami, po której nad ranem 25 IX skapitulowała. S. z adiutantem kpt. Szajnerem odleciał samolotem 22 IX z okolic Kamionki Strumiłowej do Rumunii; tam został internowany. Przebywał w obozach: Baile-Herculane (1 X 1939 – 5 II 1940), Targoviste (6 II – 18 XI 1940) i Calimaneşti (od 19 XI 1940). Wydany przez władze rumuńskie Niemcom (6 II 1941), został osadzony w Oflagu VI w Dorsten w Zagłębiu Ruhry. Od końca r. 1942 przebywał w oflagu IV B w Dössel. Wyzwolony, przybył 1 IV 1945 do Wielkiej Brytanii. Po demobilizacji w r. 1949 zamieszkał w polskim osiedlu w Penrhos w północnej Walii; utrzymywał się z zapomogi National Assistance Board. Był prezesem Koła Pułkowego oraz członkiem Związku Ziem Północno-Wschodnich, a także Koła Stow. Polskich Kombatantów Harlech w Penrhos Camp. Zmarł 31 VII 1955 w Penrhos, został pochowany na cmentarzu Pullheli. Był odznaczony m.in. Krzyżem Virtuti Militari V kl., Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych (czterokrotnie), Srebrnym i Złotym Krzyżami Zasługi, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości oraz francuską Legią Honorową V kl., jugosłowiańskim Orderem św. Sawy III kl., rumuńskim Orderem Coroana României III kl., rosyjskim Orderem św. Włodzimierza I–IV kl. i międzysojuszniczym Médaille Interalliée.

S. rodziny nie założył.

 

Enc. Wojsk., VII; Godyń Z., Lista generałów i dowódców kawalerii i broni pancernej, „Przegl. Kawalerii i Broni Pancernej” (Londyn) T. 10: 1975 nr 78 s. 540; Grodziska K., Polskie groby na cmentarzach północnej Walii, Kr. 2004; Kryska–Karski–Żurakowski, Generałowie; Stawecki, Słown. gen.; – Bagiński H., Wojsko Polskie na Wschodzie 1914–1920, W. 1921 s. 175, 221, 279, 280, 282, 288, 295, 296; Bartkiewicz J., Flotylla pińska i jej udział w wojnie polsko-sowieckiej 1918–1920, W. 1933 s. 7–8, 13–14, 16; Böhm T., Z dziejów naczelnych władz wojskowych II Rzeczypospolitej. Organizacja i kompetencje Ministerstwa Spraw Wojskowych w latach 1918–1939, W. 1994; Ciałowicz J., Manewr na Mozyrz i Kalenkowicze 4 III – 12 III 1920, W. 1925 s. 54, 67, 99–100, 103; Cieplewicz M., Wojsko Polskie 1921–1926, W. 1998; Dobrzyński B., Zarys historii wojennej 3-go Pułku Ułanów, W. 1929 s. 6, 8–11, 17, 21–2, 25–6, 30, 47; Dubicki T., Żołnierze polscy internowani w Rumunii w latach 1939–1941, Ł. 1990 s. 140, 397; Grzelak C., Stańczyk H., Kampania polska 1939 roku. Początek II wojny światowej, W. 2005; Jurga T., Obrona Polski 1939, W. 1990; Kondracki T., Historia Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Wielkiej Brytanii, Londyn 1996 s. 249–50; Księga Jazdy Polskiej, W. 1938 s. 221; Kukawski L., Oddziały kawalerii II Rzeczypospolitej, Grajewo 2004; Leżeński C., Kukawski L., O kawalerii polskiej XX wieku, Wr. 1991; Mitkiewicz L., W Wojsku Polskim 1917–1921, Londyn 1976 s. 39; Podhorski Z., Generałowie Kawalerii, „Przegl. Zrzeszenia Kół Pułkowych Kawalerii” (Londyn) 1958 nr 9; Pol. Siły Zbrojne, I cz. 3 s. 561, cz. 4 s. 460, 469; Porwit M., Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku, W. 1978 III; Rakowski J., Diariusz wrześniowego dramatu, „Zesz. Hist.” (Paryż) 1 977 z. 39 s. 136; Rodowody pułków jazdy polskiej 1914–1947, Red. K. Krzeczunowicz, Londyn 1983 s. 75, 78; Smaczny H., Księga Kawalerii Polskiej 1914–1947. Rodowody–barwa–broń, W. 1989; Smoliński A., Jazda Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 12 X 1918 do 25 IV 1920, Tor. 2000; Suchcitz A., Emigracyjne losy polskiej generalicji po roku 1945, w: Naczelni Wodzowie i Wyżsi Dowódcy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, W. 1995; Szawłowski R., Wojna polsko-sowiecka 1939, W. 1997 I; Waligóra B., Dzieje 85-go Pułku Strzelców Wileńskich, W. 1928 s. 124–7, 129, 132; Wielhorski J., Wielkie jednostki kawalerii polskiej i ich dowódcy od 1921 r. do końca kampanii wrześniowej, „Przegl. Kawalerii i Broni Pancernej” (Londyn) T. 7: 1969 nr 53 s. 323–4, 327–8; – Agresja sowiecka na Polskę w świetle dokumentów 17 września 1939. Działania wojsk Frontu Ukraińskiego, Oprac. C. Grzelak, S. Jaczyński, E. Kozłowski, W. 1996 II; Bitwa Lwowska 25 VII – 18 X 1920. Dokumenty operacyjne. Cz. I (25 VII – 5 VIII), Oprac. A. Bartnik, W. 2002 s. 33, 51; Bitwa Niemeńska 29 VIII – 18 X 1920. Dokumenty operacyjne. Cz. II (20 IX – 18 X), Oprac. tenże, W. 1999 s. 180, 269, 721, 889, 903, 905; Dowbor-Muśnicki J., Wspomnienia, W. 2002; Halicki K., Relacja dowódcy Ośrodka Zapasowego Wołyńskiej B.K. i Zgrupowania Kawalerii w kampanii wrześniowej, „Przegl. Kawalerii i Broni Pancernej” (Londyn) T. 4: 1962 nr 25 s. 16; Kopański S., Moja służba w Wojsku Polskim 1917–1939, Londyn 1965 s. 37; Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; Rómmel J., Moje walki z Budiennym, Lw. 1932 I 24, 44, 59, 71, 74; Wrzesień 1939 na Kresach w relacjach, Oprac. C. Grzelak, W. 1999; – „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” (Londyn) 1955 nr 184; – CAW: sygn. Ap. S–19242 mf. 581, sygn. VM 22/1542.

Jerzy Adam Radomski

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Stanisław Sopuch

1869-04-22 - 1941-02-26
działacz społeczny
 

Kazimierz Kling

1884-08-29 - 1942-06-04
chemik
 

Wanda Szczawińska

1866-06-13 - 1955-04-21
biolog
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.