Brandt Władysław (1836–1912), major, dowódca oddziału w powst. styczniowem. Urodzony 15 II w Rudakach pow. święciańskiego, syn Kazimierza i Anieli z Iwaszkiewiczów. Ze szkół w Mołodecznie w 17. r. życia wstąpił do wojska rosyjskiego, w którem pozostawał do 19 III 1863. W stopniu sztabskapitana przeszedł w drugiej połowie kwietnia razem z Barancewiczem z Białegostoku, gdzie stał garnizonem, w szeregi powstańcze. Zamiast spodziewanych bataljonów zebrało się w punkcie zbornym na skraju puszczy białowieskiej zaledwie 400 źle uzbrojonej młodzieży. Dowództwo nad tym oddziałem objął pułk. Onufry Duchiński i już w 5. dniu po jakiem takiem zorganizowaniu się musiał przyjąć bitwę pod Waliłami (29 IV), zakończoną przegraną. Przeszedłszy w Augustowskie, przejął B. od Andruszkiewicza świeżo utworzony oddział, złożony z 70 ludzi, który powiększył do 110 piechoty i 18 jazdy. Naczele tego oddziału wspólnie z oddziałem Hłaski stoczył B. zwycięską bitwę pod Kadyszem (21 V), a w połączeniu z Suzinem pomyślne potyczki pod Olitą i Stragiszkami (20 i 21 VI). W bitwie pod Gruszkami (28 VI) bronił B. na czele swego oddziału lewego skrzydła frontu polskiego i swojem dzielnem natarciem przyczynił się do zwycięstwa.
W końcu lipca siły moskiewskie wyparły oddziały powstańcze z Augustowskiego w Łomżyńskie. W tym czasie skaleczony przez konia, mógł B. dopiero po 4 tygodniach udać się na Kurpie, gdzie sformował oddział złożony z samych włościan, liczący 120 piechoty i 20 jazdy. Z tą garstką ochotników uderzył na komorę celną Wincenta, zdobył ją, a magazyny i prochownię wysadził w powietrze. Przez następne cztery dni ucierał się szczęśliwie z 5 sotniami kozaków i objeszczyków, ale wskutek egipskiej choroby oczu, na którą prawie cały oddział i sam B. zachorował, był zmuszony ludzi rozpuścić i broń zakopać. Po wyleczeniu powrócił na Kurpie, ale Moskale byli już prawie w każdej wsi, a granica była pilnie strzeżona. B. zdołał jeszcze skupić przy sobie 40 jazdy, po nieznacznej jednak utarczce w drugiej połowie grudnia 1863 zmuszony został ujść zagranicę. Przez Drezno udał się do Paryża, gdzie imając się różnych zajęć, przetrwał do r. 1880, poczem przybył do Galicji. Tu otrzymał skromną posadę konduktora dróg krajowych z ramienia Wydziału Krajowego; pełnił służbę w Zakliczynie n. D. i w Nowym Sączu. Zmarł w r. 1912, pozostawiając wdowę Wiktorję, zaślubioną w r. 1894. Ogłosił drukiem Mój udział w powstaniu w księdze zbiorowej: »W czterdziestą rocznicę powstania styczniowego«, Lw. 1903.
Giller A., Polska w walce (Pamiętnik z Augustowskiego R. Błońskiego), Kr. 1875; Chołodecki, Księga pamiątkowa, Lw. 1904; Zieliński S., Bitwy i potyczki, Rapersw. 1913; Cederbaum H., Powstanie styczniowe, Wyroki aud. polowego, W. 1917; Maliszewski, Słownik biogr. uczestników powst., B. Rapers., rkp., 1876.
Justyn Sokulski