INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Stanisław Józef Sunderland     

Stanisław Józef Sunderland  

 
 
1847-10-08 - 1912-07-09
Biogram został opublikowany w latach 2007-2008 w XLV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sunderland Stanisław Józef (1847–1912), adwokat, działacz społeczny, poseł do Dumy.

Ur. 8 X w Pińczowie w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, był wnukiem Lewiego Seliga (zob.), synem Filipa (ok. 1814–1891), właściciela fabryki naczyń kamionkowych w Iłży, następnie urzędnika zarządu Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej oraz Rozalii z Szancerów (1820–1887) (bliższe dane o rodzicach w biogramie Lewiego Sunderlanda). Stryjecznym bratem S-a był Seweryn (zob.).

Dzieciństwo i wczesną młodość spędził S. w Iłży, Miedzianej Górze (pow. kielecki) i Boglewicach (pow. grójecki). Po ukończeniu w r. 1865 gimnazjum w Piotrkowie rozpoczął studia na Wydz. Matematyczno-Fizycznym Szkoły Głównej Warszawskiej; wkrótce przeniósł się na Wydz. Prawa i Administracji tej uczelni. Od r. 1867 pracował w warszawskich kancelariach adwokackich, m.in. Zygmunta Krysińskiego. Stopień magistra prawa i administracji otrzymał 8 III 1870 na podstawie pracy O przymusie osobistym w materii handlowej, po czym rozpoczął w Warszawie aplikację adwokacką. Wszedł do zespołu tłumaczącego książkę J. J. Delsola „Zasady Kodeksu Napoleona w związku z nauką i jurysprudencją” (red. M. Godlewski, W. 1873–4 I–III). W r. 1872 został patronem (adwokatem) przy Trybunale Cywilnym w Siedlcach, a po przeprowadzonej w lipcu 1876 reformie sądownictwa adwokatem przysięgłym przy tamtejszym Sądzie Okręgowym. Otworzył też wtedy kancelarię, którą prowadził do śmierci. W r. 1889 na krótko został właścicielem majątku Wola Burzecka (pow. łukowski). W r. 1891 przyjął chrzest w Kościele ewangelicko-reformowanym. Uczestniczył w Poznaniu w III Zjeździe Prawników i Ekonomistów Polskich, gdzie wygłosił referat O tłumaczeniu nazwisk cudzoziemskich ze stanowiska prawa cywilnego („Pamiętnik Trzeciego Zjazdu Prawników i Ekonomistów Polskich w Poznaniu w dniach 11–13 września 1893 roku”, P. 1894); postulował w nim dobrowolne tłumaczenie nazwisk żydowskich z języka niemieckiego na polski. W Siedlcach był współzałożycielem powstałego w r. 1899 Tow. Kredytowego Miejskiego i został jego prezesem. Publikował artykuły, m.in. Kilka słów o dziale I-ym wykazu hipotecznego („Gaz. Sąd. Warsz.” T. 32: 1904 nr 12–15).

Gdy w lutym 1905 rozpoczął się w Siedlcach strajk szkolny, S. został przewodniczącym popierającego postulaty uczniowskie Komitetu Rodzicielskiego. W maju t.r. uczestniczył w I Zjeździe Przedstawicieli Miejskich Tow. Kredytowych w Petersburgu. W wyborach 3 V 1906 kandydował do I Dumy, ale mandatu nie zdobył. Przystąpił do zalegalizowanej t.r. Polskiej Macierzy Szkolnej i z jej ramienia został przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego Szkoły Polskiej w Siedlcach; we wrześniu Komitet doprowadził do otwarcia prywatnego gimnazjum męskiego, prowadzonego przez Tadeusza Radlińskiego, a S. wraz z m.in. Norbertem Barlickim i Ignacym Radlińskim wszedł do jego grona pedagogicznego i do r. 1909 uczył tam elementów prawa. Po pogromie Żydów w Siedlcach zorganizowanym we wrześniu 1906 przez władze rosyjskie, stanął na czele komitetu pomocy jego ofiarom. Dn. 19 II 1907 z ramienia Polskiej Partii Postępowej, tworzącej ze Stronnictwem Polityki Realnej i Stronnictwem Narodowo-Demokratycznym komitet wyborczy «Koncentracja narodowa», zdobył z gub. siedleckiej mandat poselski do II Dumy i wszedł do jej Koła Polskiego. W Dumie złożył interpelację w sprawie pogromu siedleckiego, jednak z powodu rozwiązania parlamentu 16 VI t.r. pozostała ona bez odpowiedzi. S. współtworzył w Siedlcach upowszechniające oświatę Tow. Wpisów Szkolnych, a po jego rozwiązaniu w r. 1909 był współzałożycielem powstałych na początku r. 1910 Tow. Przyjaciół Młodzieży przy tamtejszej żeńskiej szkole handlowej Jadwigi Barszczewskiej oraz Tow. Pomocy Szkolnej przy gimnazjum Radlińskiego; wszedł do zarządów obu towarzystw. Opublikował artykuł Rzut oka na jurysprudencję Senatu w kwestiach prawa hipotecznego w ostatnim pięcioleciu („Gaz. Sąd. Warsz.” T. 37: 1909 nr 1–5). Został członkiem redakcji ukazującego się od kwietnia do grudnia 1910 tygodnika „Głos Podlasia”, gdzie opublikował m.in. artykuły W kwestii żydowskiej i Hugo Kołłątaj; po wznowieniu pisma w marcu 1911 przez Zygmunta Michałowskiego, w pracach redakcji już nie uczestniczył. Zmarł 9 VII 1912 w Siedlcach, został pochowany w kwaterze protestanckiej na tamtejszym cmentarzu.

W małżeństwie z Cecylią Rosengart miał S. troje dzieci, córki: Marię Stefanię (1880–1915), zamężną Kiełczewską, właścicielkę ziemską, i Zofię Walentynę (1882–1959), zamężną Swierczewską, urzędniczkę oraz syna Jana Maurycego (zob.).

 

Adwokaci polscy Ojczyźnie/Polish advocates in the service of their Homeland, Wyd. S. Mikke, A. Redzik, W. 2008 s. 208–9; Brzoza C., Stepan K., Posłowie polscy w Parlamencie Rosyjskim 1906–1917. Słownik biograficzny, W. 2001 (bibliogr.); Rymkiewicz J. M., Leśmian. Encyklopedia, W. 2001; Słown. adwokatów, I (fot., bibliogr.); Suligowski, Bibliogr. prawnicza; – Borowski S., Szkoła Główna Warszawska 1862–1869. Wydział Prawa i Administracji, W. 1937 s. 314; Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1807–1915, Red. S. Kieniewicz, W. 1981; Fita S., Pokolenie Szkoły Głównej, W. 1980; Głowacka-Maksymiuk U., Gubernia Siedlecka w latach rewolucji 1905–1907, W. 1985; taż, Towarzystwo Kredytowe Miejskie w Siedlcach (historia, typ kancelarii, zawartość źródłowa akt), „Prace Archiwalno-Konserwatorskie” (Siedlce) 2001 z. 12 s. 77; Jeske-Choiński T., Neofici polscy. Materiały historyczne, W. 1904 s. 282; Kopówka E., Żydzi siedleccy, Siedlce 2001; Kraushar A., Siedmiolecie Szkoły Głównej 1862–1869. Wydział Prawa i Administracji, W.–Kr. 1883 s. 263; Księga pamiątkowa Zjazdu b. wychowańców b. Szkoły Głównej w 40-tą rocznicę jej założenia, W. 1905 s. LXXIII, 45; Księga pamiątkowa Zjazdu b. wychowańców b. Szkoły Głównej w 50-tą rocznice jej założenia, W. 1914 s. 91; Łopuszański P., Bolesław Leśmian. Marzyciel nad przepaścią, W. 2006 s. 40–1; tenże, Leśmian, Wr. 2000; tenże, Zofia i Bolesław Leśmianowie, Kr. 2005; Łukawski Z., Koło Polskie w rosyjskiej Dumie Państwowej w latach 1906–1909, Wr. 1967 s. 78; Martynowski S., Pogrom w Siedlcach, Ł. 1936; Moniewski J., Fabryka fajansu w Iłży 1823–1885, Radom 1992; Redzik A., Stanisław Józef Sunderland (1847–1912) – siedlecki adwokat i działacz społeczny, „Palestra” R. 53: 2008 nr 605–606 s. 176–81 (fot.); Sunderland A., Jan Sunderland (1891–1979) – adwokat i wybitny fotografik, „Palestra” R. 53: 2008 nr 5–6 (fot.); Tokarzówna K., Fita S., Bolesław Prus 1847–1912. Kalendarz życia i twórczości, W. 1969; Winter A., Dzieje Siedlec 1448–1918, W. 1969 s. 202; tenże, Prasa siedlecka do 1918 r., „Siedlce” T. 3: 1975 s. 64; Zemlich T., Prasa siedlecka. Szkic monograficzny, w: Powiat siedlecki, Red. C. Górski, Siedlce 1935 s. 393; – Pollack K., Ze wspomnień starego dziennikarza warszawskiego, W. 1961; Sunderland J., Z moich wspomnień, W. 1990; – „Dzien. Kijowski” 1907 nr 33; „Głos Podlasia” 1910 nr 25, 29; „Kur. Pol.” 1907 nr 119; „Kur. Warsz.” 1906 nr 121; – Wspomnienia pośmiertne z r. 1912: „Gaz. Sąd. Warsz.” nr 29 s. 454, „Miesiąc Ilustr.” R. 1 nr 4 s. 380 (fot.), „Świat” nr 29 s. 20, „Tyg. Ilustr.” nr 29 (fot.); – AP w Siedlcach: zespół 758 sygn. 552 (Hipoteka Łukowska, Dobra Wola Burzecka); B. Łopacińskiego w L.: Zbiory specjalne, sygn. 1879 k. 25–6 (Mater. Henryka Wiercińskiego dot. Bolesława Prusa); – Informacje wnuka, Andrzeja Sunderlanda z W. i Joanny Zielińskiej z Siedlec.

Adam Redzik

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Lewi Selig Sunderland

1771 - 1869-04-05 kupiec
 

Jan Maurycy Sunderland

1891-02-07 - 1979-09-03 prawnik
 

Jan Maurycy Sunderland

1891-02-07 - 1979-09-03 prawnik
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt Florenty Wróblewski

1845-10-28 - 1888-04-16
fizyk
 

Józef Wittlin

1896-08-17 - 1976-02-28
pisarz
 

Oswald Frank

1882-02-28 - 1934-12-07
generał brygady WP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Ludomił Pułaski

1871-01-03 - 1953-05-24
działacz społeczny
 

Adolf Abicht

1793 - 1860-08-03
doktor medycyny
 

Antoni Jan Stychel

1859-06-13 - 1935-01-13
działacz społeczny
 

Jan Alfred Szal

1899-12-23 - 1942-06-29
inżynier mechanik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.