INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Władysław Aleksander Malecki     

Władysław Aleksander Malecki  

 
 
1836-01-03 - 1900-03-05
Biogram został opublikowany w 1974 r. w XIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Malecki Władysław Aleksander (1836–1900), malarz. Ur. 3 I w Kielcach, był synem Ignacego, kasjera zakładów górniczych w Suchedniowie, i Karoliny z Chmielewskich, bratem Bolesława, późniejszego inspektora ogrodów miejskich w Krakowie. M. po ukończeniu gimnazjum w Radomiu wstąpił do Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie studiował (przede wszystkim pod kierunkiem Ch. Breslauera) w l. 1852–6, dwukrotnie otrzymując zapomogi. Pracę zawodową rozpoczął jako dekorator teatrów warszawskich; pod okiem A. Sacchettiego wykonywał prace pomocnicze. Uzyskawszy stypendium rządowe, wyjechał za granicę. W r. 1865 uczył się w Kunstgewerbeschule w Wiedniu, następnie, co najmniej od r. 1867 w Akademii w Monachium u E. Schleicha (okresowo zapewne także w Akademii w Düsseldorfie pod kierunkiem A. W. Leu’a). W poszukiwaniu motywów krajobrazowych wiele jeździł po Bawarii i Tyrolu. Latem 1869 M. wrócił do Polski. Przebywał przede wszystkim na Kielecczyźnie, malując typowe dla absolwentów warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych motywy: wiejskie krajobrazy z małymi kościółkami, często ze sztafażem – m. in. w Piekoszowie, Białogonie, Chlewiskach, Stobiecku, Radomsku (gdzie przemieszkiwał w r. 1870). W r. 1871 znów był w Monachium. W l. 1872–3 mieszkał w Krakowie, malując m. in. wielki Widok Wawelu (1873, obecnie Muz. Narod. w W.). Prasie ilustrowanej dostarczał wówczas swych rysunków, reprodukowano także obrazy M-ego. Wystawiał dużo: w Warszawie (corocznie od r. 1861), Krakowie i Lwowie, nie wzbudzając jednak ani zachwytów krytyki, ani zapału nabywców. Znacznie więcej zainteresowania budziły i przynosiły sukcesy obrazy wystawiane za granicą: w Londynie odznaczono M-ego brązowymi medalami w l. 1872 i 1874, w Wiedniu – w r. 1873.

Od r. 1875 M. znów pracował w Monachium. Ten drugi okres bawarski wydaje się artystycznie bodaj najciekawszy. W obrazach olejnych M. odrzucał wszelkie elementy rodzajowe, fabułę czy nawet nastrój, interesowały go tylko problemy malarskie: ton, walor, kolor, kompozycja, kwestia światła. W swej sztuce coraz bardziej zbliżał się do malarstwa francuskiego (J. B. Corota, a jeszcze wyraźniej – do «barbizończyków»). Wiernie trzymał się jednak kolonii polskiej, w której odgrywał poważną rolę; podejmował doświadczenia i tematy M. Gierymskiego, współpracował z J. Brandtem, regularnie obsyłał wystawy krajowe. W niezwykle delikatnych akwarelach, gwaszach i rysunkach stosował oryginalną, bardzo wrażliwą linię, świetnie wyczuwał przestrzenność i świetlistość atmosfery. Pracował bardzo dużo i wydajnie, wiele też sprzedawał. W r. 1877 otrzymał w Londynie wielki srebrny medal za krajobraz W górach bawarskich, a wystawiony tamże w r. 1879 największy obraz M-ego Sejm bociani (Muz. Narod. w Kr., dar samego artysty) nagrodzono złotym medalem.

W r. 1880 M. na stałe wrócił do kraju (jeszcze tylko w r. 1886 na krótko odwiedził Monachium). Mieszkał zrazu w Warszawie, malując widoki Łazienek i kościołów, a także wnętrza; zawsze ruchliwy, jeździł po Mazowszu, Kielecczyźnie i Krakowskiem, w r. 1883 przebywał na Wołyniu. Ale jego obrazy nie znajdowały w kraju większego uznania. M. nie otrzymał też posady dekoratora teatralnego, o którą się ubiegał. Rozczarowany i zawiedziony, popadał w nędzę i w depresję, powoli wyprzedawał się. Przyjął posadę nauczyciela rysunków i kaligrafii najpierw w Warszawie, po r. 1885 w Kole (pozostawał tu jeszcze w r. 1890), ale porzucił te zajęcia. Bez powodzenia próbował malować obrazy ołtarzowe (np. Niepokalane Poczęcie dla kościoła Bernardynów w Piotrkowie). Odsunął się od ludzi, dziwaczał. Jeszcze w r. 1894 był w Warszawie, następnie wrócił na rodzinną Kielecczyznę. W r. 1896 mieszkał w Niekłaniu w pow. koneckim, latem 1898 osiadł na stałe w Szydłowcu, uzyskawszy od burmistrza opiekę i bezpłatne pomieszczenie w ratuszu. Już mu zdrowie nie dopisywało, silne bóle reumatyczne uniemożliwiały poruszanie się. W nędzy i całkowitym opuszczeniu malował jednak nieustannie. Zmarł z wycieńczenia głodowego 5 III 1900 w Szydłowcu; pochowany został na miejscowym cmentarzu. Rodziny nie założył.

Komisarz sądowy spisał pozostałe w jego zaimprowizowanej pracowni olejne krajobrazy: 25 dużego formatu, 144 średniego, 461 małego, ponadto pojedyncze, malowane na desce i kartonie, nie licząc wielkiej ilości rysunków. Z tej olbrzymiej spuścizny tylko niewielka część trafiła do muzeów: Narodowego w Warszawie (13 obrazów olejnych, 32 akwarele i rysunki oraz 41-kartkowy szkicownik), Narodowego w Krakowie (parę obrazów, 16 rysunków), Narodowego w Poznaniu (dwa pejzaże olejne, m. in. krajobraz z barką na kanale, malowany jakoby we Francji, i jedna akwarela), Pomorza Zachodniego w Szczecinie (m. in. olej Na pastwisku, 1876, 28 akwarel i rysunków), Świętokrzyskiego w Kielcach (m. in. duży olejny Pejzaż z kościołem, 1870), Okręgowego w Białymstoku, Gabinetu Rycin Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteki Ossolińskich we Wrocławiu i in. Znaczna liczba obrazów i rysunków M-ego pozostaje w rękach prywatnych w kraju, w małym stopniu ujawniona.

Na tle sztuki polskiej M. wyróżnia się wielkim i samodzielnym talentem, nie w pełni docenionym. Mając aspiracje wyłącznie malarskie, a nie tematyczne, nie mógł liczyć u nas w XIX w. na uznanie. Zarzucano mu też «niestaranne wykończenie», tj. szkicową technikę olejną, stosowaną nieraz w późniejszych, niewielkich obrazach. Przyjmując wąską gamę barwną, najczęściej soczystych, ciężkich zieleni, stapiał w jednolitym tonie całą płaszczyznę obrazu, przeprowadzając swe problemy barwy i światła bez względu na to, co malował. Jego wrażliwe, całościowo ujęte, «barbizońskie» pejzaże mają u nas analogie w twórczości J. Szermentowskiego i Z. Sidorowicza, ale bodaj M. przewyższa obu dojrzałością malarską. W obrazach przedstawiających jeźdźców, uważanych za powstańców lub z lekka stylizowanych na w. XVIII (np. Kawaleria powstańcza, 1877, własność prywatna, czy Patrol powstańczy, 1883, Muz. Narod. w W.), zbliżał się M. do malarstwa M. Gierymskiego. W drobnych akwarelach czy gwaszach (Aleja parkowa, 1886, Muz. Narod. w W.) odważnie potrafił prześwietlić intensywną zieleń drzew różowym światłem, jak to czynili impresjoniści. Jego szkice rysunkowe «zadziwiają delikatną, wyczutą kreską oraz swą nowoczesną, a nawet prekursorską nutą» (Dobrowolski), zawierają «prawie vangoghowskie akcenty», a bywają też «przerafinowane niemal w duchu Art Nouveau» (Sienkiewicz).

 

Portret rysunkowy M-ego (z r. 1893) w Tow. Przyj. Sztuk Pięknych w Kr., reprod. w: Swieykowski, Pam. Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Fot. w grupie kolegów i profesorów, 1860, w: Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie LXXV, W. 1936 s. 9; – Grajewski, Bibliografia ilustracyj; Swieykowski, Pam. Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Thieme-Becker, Lexikon d. Künstler; Album reprodukcji obrazów z wystawy 100 lat malarstwa polskiego, W. 1919; Boetticher F., v., Malerwerke des 19. Jahrh., Dresden 1895; Blumówna H., Motyw rodzajowy w polskim rysunku XIX w., W. 1957; taż, Warsztat malarza realisty. Krajobraz, W. 1954; [Husarski W.], Stopięćdziesiąt lat malarstwa polskiego w szkicach. Katalog, W. 1918; Katalog galerii malarstwa polskiego Muzeum w Białymstoku, Białystok 1963; Katalog wystawy polskiego malarstwa historycznego i batalistycznego, Kr. 1954; Katalog wystawy retrospektywnej Życie polskie w malarstwie, W. 1934; Katalog zur 1. internationalen Kunstausstellung im königl. Glaspalaste zu München, München 1869; Klein F., Katalog wystawy Sto lat malarstwa polskiego, Kr. 1929; Malarstwo polskie od XVI do początku XX w. Katalog (Muz. Narod. w W. Galeria Sztuki Pol.), W. 1962; [Piątkowski H.], Katalog zbiorów Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, W. 1925; Polnische Künstler Münchener Schule von 1863 bis 1915, München 1935; Sztuka warszawska od średniowiecza do połowy XX w. Katalog wystawy jubileuszowej, (Muz. Narod. w W.), W. 1962; Wiercińska J., Katalog prac wystawionych w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w l. 1860–1914, Wr. 1969; Wystawa malarstwa polskiego XIX w. ze zbiorów Tadeusza Litawińskiego, Kr. 1957; Wystawa I 40-lecia TZSP 1861–1900, W. 1939; Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, IV: Powiat piotrkowski, W. 1950; Zanoziński J., Realizm mieszczański II poł. XIX w., W. 1954; – Dobrowolski T., Nowoczesne malarstwo polskie, Wr. 1957 I; Jakimowicz I., Ryszkiewicz A., Szkoła Sztuk Pięknych w Warszawie 1844–1866, „Roczn. Warsz.” T. 4: 1963; Najdowa J., Ze studiów nad twórczością A. W. Maleckiego, „Mater. Zachodnio-Pomor.” T. 10: 1964 389–405; Płażewska M., Warszawski salon Aleksandra Krywulta, „Roczn. Muz. Narod. w W.” T. 10: 1966; Sienkiewicz J., Derwojed J., Rysunek polski, W. 1970; Solski T., Zembatówna M., A. Grabowskiego „Rękorysy Polaków”, „Ze Skarbca Kultury” 1953 z. 1 s. 152; Wielkopolskie miasto Koło, jego przeszłość i pamiątki, Piotrków 1913 s. 161; Wiśniewski J., Dekanat radomski, Radom 1911 s. 315; tenże, Monografia dekanatu koneckiego, Radom 1913 s. 189; – Gomulicki W., Warszawa wczorajsza, Oprac. J. W. Gomulicki, W. 1961; Kozakiewicz S., Ryszkiewicz A., Warszawska „cyganeria” malarska, Wr. 1955; Prus B., Kroniki, XVI, W. 1966; – „Ruch”. Kalendarz Encyklopedyczny na r. 1887, W. 1886 s. 209; – B. Jag.: rkp. 6690/III, 7831/IV; B. Ossol.: rkp. 7475/I, 12038/III; B. PAN w Kr.: rkp. 2158; – Informacje Janiny Zielińskiej (W.).

Andrzej Ryszkiewicz

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.